News

now browsing by category

 

स्वघोषणा अभियान स्थागन

सानोहात्तीवन किरात धार्मिक वनमा गुरुयोजनानुसार सुनुवार सेवा समाजका माङहिम प्रतिनिधि कोषाध्यक्ष शोभा सुनुवार र सुसेस काठमाडौं अध्यक्ष गोपाल सुनुवार लगायत सुनुवार विद्यार्थी समाजका पुर्व सदस्य तथा इण्डिजिनिअस टेलिभिजनका अध्यक्ष देवकुमार सुनुवार तथा सुनुवार डट ओआरजिका सञ्चालक पाम सुनुवारको पहलमा कोइँचको मौलिक शाँदार ग्योर निर्माण गर्न पूर्खा तथा प्रकृति पूजन स्वघोषणा अभियान आजदेखि स्थागन भएको छ । उक्त स्थागनको सूचना सामाजिक सञ्जाल मार्पmत देवकुमार सुनुवार, गोपाल सुनुवारले स्थागन जानकारी गराउनु भएको छ । उक्त जानकारीमा स्वघोषणा अभियानमा सहभागी हुने सबैलाई आभार प्रकट गर्दै सबै इच्छुक दानवीर पवित्र मनहरुलाई सहभागी गराउन नसकेकोमा क्षमासमेत मागिएको छ । Read More

Share

कम्युनिष्टले खोस्याे काङ्ग्रेसले दियो : नारा र व्यवहारमा फरक ।

–कोइँचबु काःतिच ।
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको केपी ओली सरकारले खोसेको विदा काङ्ग्रेस गठबन्धनकाे देउवा सरकारले पुन दिएको छ । काङ्ग्रेस नेतृत्वकाे गठबन्दन देउवा सरकारले आदिवासी जनजातिकाे चाडहरुलाइ राष्ट्रिय चाडकाे मान्यता दिँदै २०७९ सालदेखि पुनः सार्वजानिक विदाको रुपमा स्वीकृत गरेको छ । झट्ट बाहिरबाट हेर्दा प्रगति उन्नतिको कुरा गर्ने अग्रगामी कुरा गर्ने कम्युनिष्टहरुले आदिवासीको वाकलता गर्ने राजनीतिक पार्टी देखिए पनि व्यवहारमा भने आदिवासीको अधिकार खुम्चाएर वर्गीय कुरा गर्दै बढी जातिवादी र नव दलाल पूँजीवादी पार्टी भएको प्रमाणित गरेर देखाए ।

जनता समाजवादी पार्टीबाट मन्त्री बनेका राजेन्द्र श्रेष्ठको सिफारीसमा उक्त विदा पुन प्राप्त भएको उहाँको फेसबुक पेजमा पढ्न पाइएकाे थियाे । तर यसभन्दा अगाडि पनि मन्त्री परिषदमा सिफारीसकाे लागि लगिएकाे विदाहरु कटाैती भएका थिए । यसैले राजपत्रमा सुचना प्रकाशन नभएसम्म सरकारको निर्णयलाई आधिकारीक मान्ने गरिँदैन र आदिवासीहरु पनि विश्वास्त हुन सकेका थिएनन् । तर पार्टीगत जस लिने होडबाजी भयाे भनेर नै गृह्य मन्त्तालयले सार्वजानिक विदाको भ्रम वारे विग्याप्ति समेत जारी गरेकाे थियाे ।
जे होस अब अर्को सरकार आदिवासीकै वाकलता गर्ने सरकार भएमा वा आएमा हाम्रा चाडहरुले सरकारबाट निरन्तर राष्ट्रिय चाडको मान्यता पाउने र सार्वजानिक विदा पाइने देखियो । पुनः सन्कहा सरकार सत्तामा पुगे आदिवासीले पाएको कानुनानुसारको अधिकार पनि खोसिने रहेछ भन्ने चेत सबैमा जाग्नुपर्ने देखिएकाे छ । यसैले राजनीतिक पार्टी छान्दा पनि व्यावहारिक र अव्यवहारिक, मुखमा रामराम वगलीमा छुरा गर्ने पार्टीहरुलाई चिनेर मात्रै छान्नु पर्ने देखियो । अब विचार पुराउन पर्ने भाे कि पार्टीहरु छान्दा कसकाे हितमा पार्टीले काम गरीरहेकाे छ भन्ने कुरामा सबैले सोच्नुपर्ने देखिएकाे जानकारहरुको अभिव्यक्ति पढ्न र सुन्नमा आएको छ । सार्वजानिक विदामा के कस्तो राजनीति हुने गर्दोरहेछ भन्ने कुरा सबैले भाेग्नु भयाे । अब जरुरी छ कि आउँदाे चुनावमा गल्ती गर्नु हुँदैन विवेककाे प्रयाेग गर्नुपर्छ । आदिवासीहरु पाे कहिले जाग्लन जानकारहरुको भनाइ रहेको छ ।

सम्वत २०७९ सालको सार्वजनिक विदा सम्बन्धी सूचना
Share

इलाममा सुनुवार संस्कृतिलाई पर्यटनसित जोडिँदै

-मिलन मुखिया
इलाम नगरपालिकाका प्रमुख महेश बस्नेतले सिमान्तकृत वर्गका किरात सुनुवार समुदायको धार्मिक, भाषिक, साँस्कृतिक पक्षलाई पर्यटन व्यवसायसित जोडेर लैजानुपर्ने बताउनु भएको छ । इलाम नगरपालिका, वडानम्बर ३, पुवामझुवाको चैतेस्थित सुनुवारहरुको धार्मिकस्थल “ष्याँदर ग्योर” परिसरमा निर्मित “कोइँच मुल्केम खिँ” (सुनुवार साँस्कृतिक संग्रहालय भवन) को उद्घाटन गर्दै आइतबार सो वताउनु भएको हो । कार्यक्रमको उद्घाटन समारोहमा उपमेयर सुशीला नेम्बाङसमेत उपस्थित हुनुहुन्थ्यो । दुई तले संग्रहालय भवन नगरको २१ लाख २५ हजार रुपैंया र बाँकी स्थानीयको योगदानगरी कूल २५ लाख रुपैयाँमा निर्माण भएको जानकारी दिइएको छ । चैतेमा अवस्थित सुनुवार समुदाय पाटेनागी पर्यापर्यटन क्षेत्र अन्तर्गत प्रबेशद्धारको रुपमा रहेको छ । सुनुवारहरुको आफ्नै भाषा, लिपी, धर्म, संस्कृति, रीति र परंपरा भएकाले सोको विकास र प्रबद्र्धन गर्दै पाटेनागी पर्यटनसंगै जोड्न चाहेको मेयर बस्नेतको भनाई छ ।“यो सुरुवात मात्र हो ।” मेयर बस्नेतले अगाडि भन्नु भयो,“ हामी यस समुदायको साँस्कृतिक विकासमा थप कामहरु गर्दै जानेछौं ।” त्यसै गरी आइतबार नै मेयर बस्नेत र उपमेयर नेम्बाङले वडानम्बर ३, पुवामझुवास्थित वीणापाणी मावि परिसरमा निर्मित नयाँ दुई तले चार कोठे विद्यालय भवनको पनि उद्घाटन गर्नुभएको छ भने अध्यक्षता वडाअध्यक्ष तिर्थ गुरुङ्गले गर्नुभएको थियो। सो भवन सहित वडानम्बर १ को जनता आधारभूत विद्यालय र वडानम्बर ९ को भगवती माध्यमिक विद्यालयमा एकै खालको भवन जम्मा ९४ लाख ४१ ह्जार, आठसय १८ रुपैंयामा बुद्धिष्ट निर्माण सेवाले ठेक्का पारी निमार्ण सम्पन्न गरिएको हो । यसअघि वडाकै जल्केनीस्थित सानो पुवा खोलामा निर्मित मोटरेबल पुलमा तरेर उद्घाटनसमेत गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा नगरपालिकाका प्रमुख प्रसासकीय अधिकृत कालीबहादुर भुजेल, शिक्षा तथा सामाजिक विकास शाखा प्रमुख प्रेम गौतम, इन्जिनिय दिपक प्रसाद गुरागाँई, कार्यपालिका सदस्य पृथसिंह सुनुवार, सुनुवार सेवा समाजका प्रतिनीधि, पाटेनागी पर्यटन समिति समिति प्रतिनिधी, नगर पर्यटन प्रबद्र्धन समिति प्रतिनिधी, बिद्यालय प्रतिनीधि, वडा प्रतिनीधि लगायतको उपस्थिती थियो । इलाम नगरपालिकाले वडामा गरेका थुप्रै काममध्ये यी दुई पनि मुख्य काम भएको स्थानीयको भनाई छ।

 

Share

प्रवासमा किरातिहरुले नयाँ वर्ष मनाए।

दोहा / गत १४ जनवरी २०२२ शुक्रवारका दिन कतारमा स्थापित किराती सँस्थाहरु किरात राई यायोख्खा शाखा कतार, सुनुवार सेवा समाज शाखा कतार र किरात याक्थुङ चुम्लुङ कतारको संयुक्त आयोजनामा जुम भर्चुअलको माध्यमबाट किराती नयाँ वर्ष येले दोङ/थोचे/तङ्वे ५०८२ को सुखद शुभकामना आदान प्रदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । उक्त कार्यक्रम किरात मुल समारोह आयोजक समितिका संयोजक शंकर मान राईको सभापतित्वमा र नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ कतारका अध्यक्ष पुरुषोत्तम सुनुवारको प्रमुख आतिथ्यमा सदस्य सचिव शुभराज सुनुवारले सन्चालन गरेको उक्त कार्यक्रममा महासंघ कतारमा आवद्ध मातृ सँस्थाका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधिहरु, महासंघ कतारका सल्लाहकारहरु र समाजसेवी व्यवसायी साथै किरातिहरुको बाक्लो सहभागिता रहेको थियो । संयोजक र प्रमुख अतिथिबाट व्यानर अनावरण, दिप प्रज्वलन र राष्ट्रिय गानका साथ सुरु भएको उक्त कार्यक्रमा समितिका उपसंयोजक हर्क खजुम लिम्बूले कार्यक्रमको औचित्य माथी प्रकाश पार्दै सहभागिहरुलाई स्वागत गर्नु भएको थियो । कार्यक्रममा स्थापनाकाल देखि योगदान पुर्याउदै आउनु भएका सुनुवार सेवा समाज शाखा कतारका संस्थापक तथा संरक्षक पुरुषोत्तम सुनुवार, किराया शाखा कतारका संस्थापक तथा पुर्ब अध्यक्ष अमृत कुमार राई र कियाचु कतारका अग्रज तथा विशेष सल्लाहकार केवल पहिमलाई संस्थालाई दिनु भएको अतुलनिय योगदानको सम्मान गर्दै फेटा र दोसला ओढाई सम्मान पत्रको साथ सम्मान गरिएको थियो । किराति पहिलो राजा यलम्बरको पाला देखि सुरु भएको येले सम्बतको रुपमा हरेक माघ एक गते किरात नयाँ बर्ष मानिदै आएको छ। यसैलाई किरात राईहरुले येले दोङ / सुनुवारहरुले नक थोचे र लिम्बुहरुले येले तङ्बे भन्ने गरेको छन । शुभकामनामन्तव्य दिने क्रममा महासंघ कतारका अध्यक्ष तथा प्रमुख अतिथी पुरुषोत्तम सुनुवारले किरात नयाँ बर्षको अवसरमा शुभकामना साथै किरात नयाँ बर्षको बारेमा थप प्रस्ट पार्दै कार्यक्रमको पुर्ण सफलताको कामना गर्नु भएको थियो । कार्यक्रममा शुभकामना मन्तब्य दिने क्रममा महासंघ कतारका प्रमुख सल्लाहकार शिव कुमार भुजेल, सल्लाहकार धिरज चाम्लिङ, लगायतका सल्लाहकारहरु, मातृ संस्थाका प्रमुख तथा प्रतिनिधिहरु, लगायत तीन किरात संस्थाका सलाहकार तथा पुर्ब अध्यक्षहरुबाट शुभकामना मन्तब्य राख्नु भएको थियो। यसैगरी उपसंयोजक सेर बहादुर सुनुवारले आफ्नो शुभकामना दिदै कार्यक्रममा जोडिनु हुने सबैलाई धन्यवाद दिनुका साथै कार्यक्रम सभापति शंकरमान राईले किरातिहरुको एकताको प्रसम्सा गर्दै कार्यक्रमलाई सफल पार्न आरोहत्र खट्नु हुने तिनै संस्थाका सदस्यहरुलाई र जुम भर्चुअलमा सहभागी रहनु हुने सबै सबै प्रती हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्दै कार्यक्रम समापन गर्नु भएको थियो ।

Share

काेइँच भाषा लगायत विश्वका सात जना आदिवासी कविहरुकाे कविता वाचन हुँदै।

-काेइँचबु काःतिच (उत्तम)
आदिवासी भाषाकाे दिगाे विकास दाेश्राे अन्तराष्ट्रिय प्राज्ञिक मञ्च कार्यक्रममा यस वर्षकाे आदिवासी भाषाहरुमा साहित्य गतिविधिहरु विषयक अन्तराष्ट्रिय अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रम भाेलि विहान काेरियामा हुँदै छ । याे कार्यक्रम युट्युबबाट लाइभ स्ट्रिमिङ हुँदै छ । काेरियाका जेजु र हङग्येओङ भाषाका साथै नेपाल लगायत विश्वका पाँच आदिवासी कविहरुकाे कविता कविसँग सम्बन्धित आदिवासी समुदायका १० आदिवासी श्रष्ट्राहरुले कविता वाचन गर्नेछन् । नेपालबाट आदिवासी काेइँचकाे कवि शाेभा सुनुवारले कार्यक्रममा काेइँच साहित्यकाे गतिविधिका वारेमा १० मिनेट बाेल्नुहुने छ । मेक्सिकाेबाट कवि अलेजान्द्र ससिल सान्चेज चानले मायातान भाषा, गाेटेमालाबाट कवि मिगुएल एन्जेल ओक्सलाजले माया काक्चिकेल भाषा, नाइजेरियाबाट निएरी वाङारिँले गिँकुँयुँ भाषा र केन्याबाट काेला टुबाेसुनले याेरुबा भाषाकाे साहित्यिक गतिविधिवारे बाेल्नु हुने छ । काेरियाकै दुइ आदिवासी भाषा जेजु र हङग्येओङका वारेमा भने कवि काङ डुक ह्वान र साेङ सि येओनले बाेल्नु हुने छ । विभिन्न विश्वविद्यालयका प्राध्यापकहरुले कार्यपत्र समेत प्रस्तुत रहने छ । याे कार्यक्रम संयुक्त राष्ट्र संघले घाेषणा गरेकाे विश्व आदिवासी भाषा दशकलाइ सहयाेगी हुने गरी प्रारम्भ भएकाे छ ।

कार्यक्रमकाे युट्युब लाइभ स्ट्रिमिङ लिंक
Day 1: https://youtu.be/8Qe1ww0jlvk (November 25 / 10:00 KST)
Day 2: https://youtu.be/1R4S7RIiZTA (November 26 / 11:00 KST)

कविहरुः
알레한드라 사실 산체스 찬 (시인)
Alejandra Sasil Sánchez Chan (Poet)
마야딴어(Maayat’aan)로 문학하기
Indigenous Literature Activities #1. Maayat’aan
미겔 안헬 옥슬라흐 쿠메스 (시인)
Miguel Angel Oxlaj Cúmez (Poet)
마야 카치켈어(Maya Kaqchikel)로 문학하기
Indigenous Literature Activities #2. Maya Kaqchikel
발표 3 쇼바 수누와르 (시인)
Shobha Sunuwar (Poet)
수누와르어(Sunuwar)로 문학하기
Indigenous Literature Activities #3. Sunuwar
응제리 왕가리 (시인)
Njeri Wangarĩ (Poet)
기쿠유어(Gĩkũyũ)로 문학하기
Indigenous Literature Activities #4. Gĩkũyũ
콜라 투보순 (시인)
Kọ́lá Túbọ̀sún (Poet)
요루바어(Yorùbá)로 문학하기
Indigenous Literature Activities #5. Yorùbá
강덕환 (시인)
Kang Duk Hwan (Poet)
제주어로 문학하기 – 우화 외 9편
Indigenous Literature Activities #6. Jeju language
송시연 (시인)
Song Si Yeon (Poet)
함경도어로 문학하기 – 마선 외 9편
Indigenous Literature Activities #7. Hamgyeong language

Share

मुन्दुम ट्रेलकाे गन्तव्यद्वारकाे साल्पा स्तम्भ उद्घाटन

-रमेश राइ ।
मुन्दुम ट्रेल को प्रवर्धनमा निरन्तर लागि पर्नु हुने नेपालको 77 जिल्ला साइकल मार्फत् भ्रमण गरिसक्नु भएको तेज प्रसाद पराजुली ( एभरेष्ट बाबु) ले महाकुलुङ बुङ, छेस्काम हुँदै गुदेल गाउँदेखि ट्रेकिङ र साइकल मार्फत् हिलारी नोर्गे ट्रेल हुँदै साल्पा पोखरी दर्शन गर्दै सिलिचुङ टपसम्म साइकल पुर्याएर मुन्दुम ट्रेल लाई प्रवर्द्धन गर्न सफलता प्राप्त गर्नुभएकाे भलिपल्ट अर्थातर 2078 मंसिर ३ गते मुन्दुम ट्रेलको मुख्य गन्तब्य साल्पा पोखरी नजिक साल्पासिलिछो गाउँपालिका द्वारा स्वीकृत DPR गुरुयोजना मुताबिक साल्पा कल्याणकारी कोषको लगानीमा ” साल्पा स्तम्भ” विधिवत् रूपमा साल्पा विकाश बैंकको अध्यक्ष टंक राई ज्यूबाट उत्घाटन सम्पन्न भयो।
उक्त कार्यको प्रराम्भीक चरणदेखि निर्माण चरणको अन्तिमसम्म मैयुङ टेम्के साल्पा सिलिचुङ पर्यटन प्रवर्द्धन केन्द्रको अध्यक्ष रमेश राईबाट सम्पूर्ण संयोजन गर्नुभएको थियो। साथै उत्घाटन समारोहको कार्यक्रम उहाँले सञ्चालन गर्नुभएको थियो। साल्पा स्तम्भको डिजाइन तथा स्थलगत निर्माणमा प्राज्ञ नारदमनी हार्तम्छाली ज्यूले गर्नुभएको थियो । उक्त कार्यक्रमको सभापतित्व निर्माण समितिका अध्यक्ष मछिन्द्र राई ज्यूले गर्नुभएको थियो भने कार्यक्रमलाई साल्पासिलिछो गाउँपालिका वडा नं ५ का अध्यक्ष शिवकुमार राई ज्यूले साल्पा सिलिचुङ प्रवर्द्धन तथा विकाश समितिका अध्यक्ष श्रीकुमार राई ज्यूले सम्बोधन गर्नुभएको थियो।
तस्वीर : रमेश राइ ।
Share

स्मृति चौतारोमा पनि युवायुवातिकाे आकर्षण

सोम सुनुवार, इलाम।
अचेल धेरै युवा युवतिको रोजाईमा पर्ने गरेको छ यो बिश्राम स्थल । बसेर गफ गर्न, सेल्फी खिच्न, चियाबारी र प्राबिधिक शिक्षालयको पृष्ठभूमीसहित निस्किने गरी तश्बीर खिच्न ।
स्थानीय त आउने नै भए। मेचीमार्ग भएर यात्रा गर्ने उत्साही र थकित यात्रुसमेत फराकिलो रमिते गोलाईमा बाइक/गाडी उभ्याएर उक्लिन्छन् सजिलो र आकर्षक सेल्फी चौतारोमा। इलाम नगरपालीका-१, साखेजुङस्थित रत्नकुमार वान्तवा पोलिटेक्निक इन्स्टिच्युटदेखि केही तल छ यो चौतारो।
स्वर्गीय जतनमाया लुहुन राईको स्मृतिमा श्रीमान-गिरीबहादुर राई, छोराहरु-रमेश, प्रकाश, दिनेश, सन्तोष र बुहारीहरुले सो चौतारीको निर्माण गर्दिनु भएको हो। जतनमायाले बिस २०७७ साल साउन २२ गते यस धरतीबाट सदाका लागि छुट्टी लिनु भएको थियो। त्यहाँ चौतारो बनाई छ महिनापछि अर्थात २०७७ सालको माघ २२ गते शुक्रबारको दिन उदघाटन गरिएको हो।
“बिश्राम स्थल” नाम दिइएको सो सेल्फी चौतारोको उद्घाटन स्वर्गीय राईको मृत आत्माको शान्तिको कामना गर्दै गरिएको थियो। उहिले ढुङ्गे चौतारो बनाइथ्यो। काठको फलैचा थापिन्थ्यो। पैदल यात्रु र भरीयाका लागि खुब राहत मिल्थ्यो। तर पछिल्लो दुई/तीन दशकयता भने त्यस्ता चौतारा-फलैचाको महत्व उति रहेन।
यस्तो अवश्थामा पिल्लर, स्ल्याभमाथि ट्रष्ट, रेल्लिङ्ग अनि ओतकालागि छानोसमेत हालेर बनाइएको शुलभ चौतारी साच्चिकै आतर्षणाको केन्द्र बनेको छ। मेची मार्गको छेवैमा अवस्थित सो स्मृति चौतारीमा तपाईं पनि एकछिन निस्किने हो कि?
तश्बीर : लेखक आफैं
Share