News

सुनुवार डट ओआरजि,
काठमाडौ , फाल्गुन २४।सन् १९१०मा डेनमार्कको कोपनहेगनमा भएको सोसीयलिष्ट इण्टरनेशनलले महिला अधिकारवादी आन्दोलनलाई सम्मान गर्न अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाउने र भोट खसाल्न पाउने अधिकार प्राप्तिका कामलाई सघाउन क्लारा जेटकीनले राखेको प्रस्तावलाई सर्वसम्मतीबाट पारित निर्णयलाई कार्यान्वयन गर्न सन् १९११मा अष्ट्रि«या, डेनमार्क, जर्मनी र स्वीट्जरल्याण्डले मार्च १९ तारिखका दिन मनाएको नारी दिवस पछि सन् १९१७मा रुसी महिलाहरुले सफलतापुर्वक सम्पन्न गरेको चार दिने आम हडताल पछि मार्च ८का दिन अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसको रुपमा संसार भरीनै मनाउन थालेको तथ्यलाई स्मरण गर्दै आज ८ मार्च २०११को दिन विश्व भरी “ शिक्षा, प्रशिक्षण र विज्ञान तथा प्रविधिमा पहुंचः महिलाका लागि समानताको बाटो” को नारा सहित राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति महिला महासंघको नेतृत्वमा सुनुवार महिला समाजले पनि भाग लिएको थियो ।

चुपलु दामलोच
यालाखोम, फुरोच । किङलो चुपलु (चुपलु सामाज) आ आयोजानामि सुनुवार कालाकार ताथा चालचितराकारमि सामाजआ साङयोजान नु बेबासथापनमि सुनुवार दात ओआरजिमि कोइँच वाःसि नु ग्योँपोके तासकुल ख्लेपताउ । ‘मुलकोमथि कोइँचके ग्योँपो नु वाःसिके ओँदे कोइँच तामिसामिआनकालि खुपशा बुकमा पाइँशा तेइ गेनाइ तासकुल माख्लोमसिशो नामनाति । ओँदे कोइँच वाःसि नु ग्योँपोके तासकुल ख्लेपशोनु कोइँच वाःसिके पोरमोत दुमतेक लोः कोइँच मुलकेममि खुरिनदाँखिन पा ब्लेअÞसे पाचा दुमबा’ आतित मुखेमि शोःचा दुमता । सुनुवार कालाकार ताथा चालचितराकारमि सामाजङा आदेचचे आमरित सुनुवारमि देँतेमे, ‘कोइँच तामिसामिपुकिआन कुल यो बुकमा पा वाःसि पाइँशशा हाःगोकालि ब्लेअÞशा तासकुल ख्लेपशोनु हारेआन मोदालकेङा यो दिः मादुमनिमि दे कोइँच यो मे’ । मोपान सुनुवार दात ओआरजिङा सुराज सुनुवार (पाम) मि देँतेमे, ‘एको तासकुलकालि सुनुवार दात ओआरजिला काः काः पा नेललिआन कुलु जेल हाअÞसिबा । एको ओँदे तासकुल कोइँच तामिसामिकेला मामे वाइँसि मुरुके यो ख्लेमनाख्लेमना लाइँसिबा । एको तासकुल ख्लेपचा देँशो कोइँचके लाइफ इसताइल दोदेँशो बा । दोदेँशो इनबाइरोमेनतामि बाअÞबा एबोच माइताच नामि दे कोइँचा यो मे ।’ मोपान चुपलु सामाजङा सामिर मुखेमि देँतेमे, ‘तासकुल ख्लेपचा मुलाअÞति सिनाअÞति आल ग्यारशो खोदेँबान दुमशो बा । नेललिनु तासकुलक्यु बा । शेङना किङलो चुपलु (चुपलु सामाज) देँशो कोइँचके रिदुमपाखिमरे कोइँचआ पितिमि गे पानापान पिशो गिपशिदु मे । मे मोदे कोइँच मुलकेम, ओलो, लोः, रिदुमपाखिमआ पितिमि गे पाचा एकोके ओलो मे । मे मोदे चुपलु सामाजमि लोः राइचचाकालि रेमुब्लेमु नु दामलोतुइनासि आम मिरग्यो लोः कुरशशा गाअÞशो नामनाति मुल मेकोन लोःकालि थाइँचाकालि वाःसि ग्योँपो पाइँशशा तासकुल ख्लेपतेक गेरापेनमाके ताँगे गोशो नामनाति । गोमि एको तासकुल मुलकेम राइचचाकालि ख्लेपशो नाकि । एको मिशिमिरुआन फेअÞशो वाःमि आम रागिबोँसिके रिमाचेमा दा कुरशोन बा काःथाकाःथ मे मोदेँशो वाःसि फेअÞचाके यो आ पितिमिपसि बा ।’
एको तासकुल ख्लेपचाकालि मिस माङगोलङा मुना नु हिरा, कोइँच मिउजिक बिदियोमि मोदलिङ पाइबा साजिना सुनुवार, कोइँच माहिला निरदेसाक लाकचामि सुनुवार, मोपान रिससिमाके मिउजिक बिदियोमि सिल पाइबा रामिला नु सोबा सुनुवार नासिङाना नाकका मिशिआल सिबा मुखेआ तामि मिमसा यो नामि ।

चुपलु दामलोच
यालाखोम, फुरोच । सुनुवार सेवा सामाज लालितपुरमि कोइँच लोः माजोबाआनकालि साबेर नाअÞतिरे चानिनाअÞतिकुसकुस आम दुमखिँ तालचिखेल ग्यानचोकमि गिलफानाअÞतिकुसकुस कोइँच लोः  शेँःचा गोशो बा । ओँदे कोइँच लोः शेँःशो सुनुवार सेवा सामाज लालितपुरमि निले खेम दुमशो बा ।
कोइँच लोःङा थेँकाआ सारा पोअÞचिखेम सुनुवार सेवा सामाजङा बुअÞसु मानापारसाद सुनुवार मुलि नामसोच नामिङाना ङोइति फेनबुअÞसु रानाबिर सुनुवार, सुनुवार सेवा सामाजङा ङोइतिङा योकिच तिकाराम मुलिच, लालबाहादुर सुनुवार, आतित मुखे, नयाँ नेपाल गोरखापातराङा साङयोजाक उतताम सुनुवार, चुपलु सामाजङा सामिर मुखे, सुकाच सामाजङा आमरित सुनुवार, सुनुवार दात ओआरजिङा सानचालक सुराज सुनुवार, सुनुवार सेवा सामाज लालितपुपरङा योकिच बाबानि सुनुवार, सुनुवार सेवा सामाजङा नित फेनबुअÞसु देबिनदारा मुखे, ग्लामरेबबेच खादोस सुनुवार नामसोच दुमशा रालशो नामि ।
मेको गेरापेनमामि रानाबिर सुनुवार, आतित मुखे, लालबाहादुर सुनुवार, तिकाराम सुनुवार, कोइँचबुकाःतिचमि आम आम लोः वोइशशो नामिङाना मुलि नामसोच मानापारसाद सुनुवारमि एको कोइँच लोः बÞाचा देँशो कोइँचके आम रिमाचेमा हेर रागिबोँसिकालि शोःचा मे । कोइँच देँशो मारेमे दे येमपाइचचा मे, देँचा दुमता ।
गेरपेनमाकालि प्लेअÞनाप्लेअÞन आ ङारमि गेरापेनमाङा मुलिच यामबाहादुर सुनुवारमि देँचा दुमता, एको गेरापेनमा कोइँच लोः जोअÞबा माजोअÞबा नेललिकालि मे । गोमि दोपा खास लोः बÞाशा ला मादुमथु सेससेब्लेअÞसे पाचा मालदा मे मोदे कोइँच लोः बÞाशा ला मादुमबा सेससेब्लेअÞसे यो पाचा मालबा । मोदे नेललि कोइँचकालि दोपा कोइँच लोः बÞाचा, सेचचा, ब्लेअÞचा दे एको गेरापेनमा गोशो निकि । नेललिमि वारचि पाइचा नाइला दे आदार सेमदार थारनुङ । गेरापेनमा सुसेस लालितपुरङा रेबब्लेच साङखु बुजिच (चानदारा पारकास सुनुवारमि शेलशा ङोइति खुलशो नामि ।

सुनुवार डट ओआरजि,
ललितपुर, फाल्गुन ७। सुनुवार सेवा समाज जिल्ल समिति ललितपुरद्वुरा कोइँच-सुनुवार भाषा कक्षा सञ्चालन शुभारम्भ गर्‍यो। कार्यक्रममा प्रमुख अथिति  सुनुवार सेवा समाजका केन्द्रीय अध्यक्ष श्री मनप्रसाद सुनुवार हुनुहुन्थियो भने अथितिमा केन्द्रीय सल्लाहकार ज्यु, बिभिन्न सुनुवार सस्थाका अध्यक्ष ज्यु र संचालक ज्युहरु हुनुहुन्थियो।

माघ १८। प्रधानमन्त्री माधव कुमार नेपालले बैकल्पिक ब्यवस्था नभएसम्म पशुपति क्षेत्रको श्येषमान्तक वनमै किरातहरुले समाधिस्थ गर्न पाउने ठाडो आदेश दिनु भएको छ र बैकल्पिक ब्यवस्थाको निम्ति सम्बन्धित निकायसित छलफलका लागि आज बैठक बोलाउनुहुने छ।

सुनुवार डट ओआरजि  समाचारदाता ।

माघ १७, पशुपति ।वर्षौ पहिलेदेखि पशुपति मृगस्थली वनमा किरात (कोइँच (सुनुवार), राई, लिम्बु, याक्खा) हरुले लास गाड्दै आएकोमा संस्कृति मन्त्रालय अन्तर्गत पशुपति क्षेत्र विकास कोषले एकतर्फीरुपमा किरातीहरुलाई लास गाड्न नदिने निर्णय गरेको हुँदा गरिएको दुई घण्टे चक्काजाम कार्यक्रममा प्रहरी हस्तक्षेप गरियो । उक्त समयमा असरु ग्याँस हानिएको थियो । जसमा सुनुवार सेवा समाजका महासचिव खडोस सुनुवार लगायत अन्य ११ जना किरातीहरु घाइते भएका छन् भने सुनुवार सेवा समाजका अध्यक्ष मनप्रसाद सुनुवार, किरात राई यायोक्खाका अध्यक्ष चतुर्भक्त राई, सभासद राम राई र सभासद सुदन राई लगायत १६ जना किरातीलाई प्रहरीले कुटपिट गर्दै चार घण्टा थुनामा राखी छाडेको छ ।
तत्पस्चात प्रधानमन्त्री कार्यालयमा ज्ञापन पत्र बुझाउन चार किरात संस्थाका पदाधिकारी सभासदहरु गएका छन् भने भोलि पनि थप सशक्त आन्दोलन गर्ने घोषणा किरात समन्वय समितिको अध्यक्ष चतुर्भक्त राईले भन्नु भयो ।

सुनुवार डट ओआरजि समाचारदाता ।
माघ १६, पशुपति । अहिले साँझ ५.०० बजे पशुपति विकास क्षेत्र अन्तर्गत रहेको श्लेस्मान्तक वनमा किरात राईको लाश गाड्न लैजाँदा पशुपति विकास कोषले लाश गाड्न दिएन । किरातीहरुमा लाश गाड्ने संस्कार छ । त्यसैले उपत्यकामा बसोवास गर्दै आएका किराँती (राई, लिम्बु, याक्खा, सुनुवार) हरुले पशुपतिको मृगस्थली डाँडादेखि दक्षिणी भागका जंगलमा उहिलेदेखि लास गाड्दै आएका थिए । अहिले साँझ एक्कासी पशुपतिमा लास गाड्रन आएका किरातीहरुलाई लाश गाड्न नदिएको हुँदा लाशलाई सडकमा तेर्साएर किरातीहरुले नारा जुलुश गरीरहेको छन् ।
२०५५ सालमा पनि यसै गरी किरातीहरुको लास गाड्न दिइएको थिएन । यस वर्ष पनि सो स्थलमा लाश गाड्न नदिने कोषले निर्णय गरेको हो । यस्तो निर्णयले आदिवासीहरुको मानव अधिकार हनन् भएको कुरा किरात राई यायोक्खाका उपाध्यक्ष दुर्गा राईले बताउनु भयो ।