News

–कोइँचबु काःतिच
पाँचथर ओलनेको दशमीको जयकृष्ण सुनुवार परिवारलाई सुनुवार सेवा समाज, आपतकालिन सहयोग कोष दोहा कतारले रु. ४२,०१० सहयोग गरेको छ । कोषले बेलायतमा बसोबास गर्दै आउनु भएको किरात सुनुवार सेवा समाजको पूर्व अध्यक्ष तथा सल्लाहकार जंग सुनुवारले उपलब्ध गराउनु भएको रु. ८००० पनि थपेर रु.५०,०१० रुपैयाँ सुनुवार सेवा समाज ओलने गा.वि.स का सचिव महेन्द्र सुनुवार मुखियाको नाममा सुनुवार सेवा समाज कतारका कोषाध्यक्ष विष्णु सुनुवारले आइएमइ गर्नु भएको छ ।
पटक पटक कोइँच सुनुवारहरुलाई आपत्विपद् आइपर्ने भएको हुँदा यस पटक कतार सुनुवार सेवा समाजले समुयल सुनुवारको संयोजकत्वमा आपतकालीन सहयोग कोष नै स्थापना गरेको छ । संयोजक सुनुवारले विश्वमा रहेका जुनसुकै स्थानका कोइँचहरुले यस कोषमा स्वैच्छिक सहयोग जम्मा गर्न सक्ने र यस कोषमा जम्मा भएको रकमबाट सुनुवार कोइँचहरुलाई आइपर्ने आपत्विपदमा सुनुवार सेवा समाजको सिफारीसमा सहयोग गर्न सकिने कोषका संयोजकले जानकारी गराउनु भएको छ ।
यसैक्रममा सुनुवार सेवा समाज साउदीले रु. ५०,००० आगलागी भएका दशमीका सुनुवार परिवारलाई सहयोग गर्ने जानकारी सुनुवार सेवा समाज साउदीका सल्लाहकार देव ङावाच सुनुवारले बताउनु भएको छ ।

–कोइँच बु काःतिच
पाँचथर । घरमा लागेको आगो निभाउन खोज्दा सुनुवार सेवा समाज पाँचथर जिल्ला समितिको उपाध्यक्ष रामबहादुर (जयकृष्ण) सुनुवार सख्त घाइँते भएका छन् । घरमा लागेको आगो निभाउँदै गर्दा घरको जस्ता झरेर टाउकोमा गम्भिर चोट लागी चार टाँका लगाइएको छ ।
माघ ६ गते दिउँसो भाडामा बसेको पसलमा लागेको आगोले दशमी बजारका लोकुँच बुद्ध सुनुवार र सँगै जोडिएको जयकृष्ण सुनुवारकको घर जलेर नष्ट भएको छ । लहरै जोडिएको दशमी बजारमा लागेको आगो दिउँसो बजार लागेको हुँदा अन्य घर भने आगो लाग्नबाट जोगिएको छ ।
जिउमा लगाएरको कपडा बाहेक बुद्ध तथा जयकृष्ण सुनुवारको घरबाट कुनै पनि सामान निकाल्न नसकेको हुँदा अनुमानित एक करोड भन्दा बढी धनमालको क्षति भएको जानकारी हाम्रा सहकर्मी बुद्ध सुनुवारले दिनुभएको छ । अहिले उहाँहरु छिमेकीको घरमा आश्रय लिइरहनु भएको छ ।
घरमा आगो लागेको अवस्थामा आँत्तिएको श्रीमती जयकृष्णको कानमा लगएको एक तोलाको रिङ पनि हराएको छ । ओलने गाउँ विकास समितिमा सुनुवारको घर उहाँहरुको मात्र हो । पाँचथर जिल्लामा बसेका सुनुवारको किपटलाई वर्तमान बाहुनवादी राज्यले साराङडाँडा, रबि, आरुबोटे र ओलने चार गाउँ विकास समितिमा फुटाएपछि उहाँहरुको घर मात्र ओलनेमा रहन पुगेको हो ।
लगभग मृत्यशैय्यामा पुगेको पाँचथर सुनुवार सेवा समाजलाई नयाँ जीवन प्रदान गर्नुहुने जयकृष्ण सुनुवारलाई अहिलै प्राकृतिक विपत्ती आइपरेको छ । “खोइ हो के हो के ? केही गर्छु भन्ने सुनुवारहरुलाई नै सबैतिरबाट प्रहार हुँदोरहेछ । बढो सक्रिय समाजसेवी जयकृष्ण माथि यत्ति ठूलो प्राकृतिक विपत्ति उहाँ समाज विकासको लागि मरिमेट्ने व्यक्ति त हुनुहुन्छ नै कोइँच भाषा संस्कृतिको संरक्षणका खम्ब पनि हुन्छ । उहाँकै पहलमा सुनुवार सेवा समाज पाँचथर जिल्ला समिति सक्रिय भएको हो । उहाँ शाँदार ग्योर संरक्षण तथा विकास समिति इलाम–पाँचथरको पूर्व उपाध्यक्ष पनि हुनुहुन्छ । यस दुःखद परिस्थितिमा सबै कोइँच लगायत नेपाली दाजुभाई दिदीबहिनीहरुलाई आफु सक्दो सहयोग गर्न पनि अपिल गर्दछु” सुनुवार सेवा समाज केन्द्रिय समिति अध्यक्ष मनप्रसाद सुनुवारले अपिल गर्नु हुन्छ ।
आजै सुनुवार सेवा समाज, पाँचथर जिल्ला समितिले आपतकालिन बैठक राखी जयकृष्ण सुनुवार तथा परिवारको लागि तत्काल आपतकालिन राहत सहयोग संकलन गर्न लागेको छ । सुनुवार सेवा समाज पाँचथरका सविच हरि मुखियाले यस्तो दुःखद घटनामा आफ्नो सक्दो स्वेच्छिक सहयोग गर्न अपिल गर्नु भयो । यतिबेला जयकृष्ण लोँकुच परिवार छिमेकीको घरमा आश्रय लिएको हुँदा उहाँहरुको सहयोगको लागि सुनुवार सेवा समाज जिल्ला समिति, पाँचथरको नेपाल बैंक लि. फिदिम शाखामा रहेको चल्ती खाता नं. ५१०४ मा पनि सिधै सहयोग रकम जम्मा गर्न सकिने जानकारी गराउनु भयो । टाढाको साथीहरुले मनि ट्रान्फर गरी सहयोग गर्न सक्ने पनि बताउनु भयो ।
सुनुवार सेवा समाज कतारका सल्लाहकार भानु सुनुवारले जयकृष्ण सुनुवारको आपत्कालीन राहत सहयोगको लागि रु. 42,010 रकम राहत सहयोग भएको जानकारी गराउनु भएको छ । उहाँले बेलायतबाट सुनुवार सेवा समाजका सल्लाहकार जंग सुनुवारले रु. ८००० राहत सहयोग गर्नुभएको पनि जानकारी गराउनु भयो ।
इजारायलबाट कविता सुनुवार तथा कतारबाट किशोर सुनुवारले बढो चासोका साथ जयकृष्ण सुनुवारको विपत्तिको तस्वीरसहितको तत्काल सुचना प्रवाह गर्नु भएकोमा सुनुवार सेवा समाज, सुचना विभाग हार्दिक आभार प्रकट गर्दछ भन्दै सुनुवार सेवा समाजका महासचिव समीर सुनुवारले जयकृष्ण सुनुवारसँग सिधा सम्पर्क राखी आपैंm कुराकानी गर्न डुलुवा टेलिफोन ९४२६७३९५५ मा सम्पर्क गर्न सकिने जानकारी पनि जानकारी गराउनुभयो । “सक्छौं सहयोग गरौं, सक्दैनौं अनावश्यक गफ नछाँटौं । सेवा नै धर्म हो, सबैले यस्तो विपत्तिमा एक दुई पैसा गाँस काटेर सहयोग गर्न सकिन्छ । तर कसैलाई करकाप भने छैन, होइन” सुनुवार सेवा समाज, भक्तपुर जिल्लाका सम्मेलन संयोजक लेखबहादुर सुनुवार किरातले सबैसँग सहयोगको अनुरोध गर्नुभयो ।

-Jeevan Sunuwar Kirat
किरात सम्बत “यले थोचे ५०७६ र सुनुवार चाडँ समिबु पिदार” हर्षोलासका साथ मनाइयो। सुनुवार जाति अथाह सस्कृतिको धनी भएता पनि अहिलेको बद्लिदो आधुनिकीकरण सगै बिस्तारै आफ्नो सस्कृती प्रती अन्जान बन्दै गएका छौ। दिनानुदिन अरुको सस्कृती प्रती चाहिँ बढि उत्तरदायी र आकर्षित हुने तर आफ्नै मौलिक सस्कृती प्रती चाहि कुनै चासो नहुनुले आफ्नो पहिचान गुम्दै गएको अबस्था मा यहि माघ १ का दिन किरात “यले थोचे ५०७६” (पहिलो किराँती राजा यलम्बरको नामबाट किरातीहरुले मनाउने नयाँ सम्बत/बर्ष) र सोही दिन पर्ने सुनुवार चाडँ “समिबु-पिदार” लाई बिगतमा झै काठमाडौ उपत्यकाको सम्बन्धमा- सुनुवार सेवा समाज केन्द्रिय समिती, भक्तपुर/काठमाडौं/ललितपुर जिल्ला समितिहरु, सुनुवार महिला समाज, सुनुवार बिद्यार्थी समाज र सुनुवार कलाकार तथा चलचित्रकर्मी समाजहरु सयुक्त रुपमा सुनुवार सेवा समाज केन्द्रिय भवनमा भेला भइ बिबिध कार्यक्रमहरु गरेरे हर्षोलासका साथ मनाइयो। म हृदय देखि नै बिशेष आभारी छु जस्ले यो समारोहमा उपस्थिति जनाउनु हुने कोइँच महानुभाब ज्युहरु प्रति ।

–भानु सुनुवार

१५ जनवरी २०१६ दोहा, कतार

किरातीहरुका नयाँ साल नक येले थोचे÷येले दोङ÷येले तङबे–५०७६ को शुभकामना आदान–प्रदान तथा बन भोज कार्यक्रम कतारमा भब्यताका साथ मनाए । कार्यक्रम तीन किराती संस्था सुनुवार सेवा समाज शाखा, किरात राई यायोक्खा शाखा र किरात याक्थुङ चुम्लुङ कतारको संयुक्त आयोजनामा भएको थियो । यहि १५ जनवरी शुक्रवारका दिन कतार स्थित अल समाल पब्लिक गार्डेनमा आयोजित कार्यक्रममा किरात मूल समारोह समितिका संयोजक सुनुवार सेवा समाज शाखा कतारका अध्यक्ष नर बहादुर सुनुवारको सभापतित्व र नेपाल प्रवासी आदिवासी जनजाति महासंघ कतारका अध्यक्ष सियाराम चौधरीको प्रमुख आतित्थ्य, किरात मूल समारोह समितिका उप–संयोजक किरात राई यायोक्खा कतार शाखाका अध्यक्ष अमृत कुमार राई, किरात मूल समारोह समितिका उप–संयोजक किरात याक्थुङ चुम्लुङ कतारका अध्यक्ष मन कुमार आङबोको विषेश आतित्थ्य र कतारमा स्थापित विभिन्न राजनैतिक, सामाजिक, जातिय संघ÷संस्था र बुद्धिजीविहरुको आतित्थ्य रहेको थियो । पूर्खाहरुले कन्दमुल खाएर जीविका गरेको स्मृतिमा कन्दमुलमात्र खाएर मनाइने पर्वका रुपमा हाल चलनचल्ति पात्रो अनुसार माधे सक्रान्तिमा अहिले पनि किरातीहरु काँचो बन तरुलको टिका लगाउदै सबेरै काँचो बनतरुल चपाएपछि मात्र अन्य उसिनेका वा भुटेर तारेका कन्दमुल भोजनका रुपमा ग्रहण गर्ने गर्दछन् । यसै दिनलाई किरातीहरुले नयाँ साल मान्दै आएकाछन् । उपस्थित अतिथिहरुले शुभकामना मन्तव्यको क्रममा किरातीहरुले आयोजना गरेको कार्यक्रमको सह्राना गर्दै किरात नयाँ सालको शुभकामना दिएका थिए । उल्लेख्य संख्यामा किराती तथा गैरकिरातीहरुको उपस्थित रहेको कार्यक्रम किरात मूल समारोह समितिका सदस्य सचिव कियाचु कतारका महासचिव डम्बर लिङखिम र किराया शाखा कतारका महासचिव एकराज राईको संयुक्त सञ्चालनमा भएको थियो ।

-कोइँचबु काःतिच
१ माघ, काठमाडौं । सबै चाड सिर्जित नै हुन३ । हिन्दु, क्रिस्चियन, बौद्ध, मुस्लिम धर्मका चाडहरु पनि विस्तारै मानव सिर्जित चाड नै हुन । तपाईँहरुले धेरै पर जानै पर्दैन एक दुई दशक अगाडिको पात्रो हेर्नु भयो भने पनि त्यो थाहा हुन्छ । पहिला बाहुन्नीहरुले मनाउने तीज चलनचल्तीमा थिएन । अहिले जतासुकै व्यपकता पाएको छ । गुरु पुर्णिमा, बुबा तथा आमाको मुख हेर्ने के के हो के के चाड दिनानुदिन बढी रहेको छ । तर हामी कोइँचले नयाँ चाड सिर्जना गर्नु पर्दैन पुरानै चाडलाई पुनर्जिवित गरे पुग्छ । सामिबु पिदार हामीले मान्दै आएको चाड हो । तर माघे संक्रान्तिले गर्दा गौण मात्र पारेको हो । यही अवसरमा किराती कोइँचको नयाँ वर्ष पनि पर्ने भएको हुँदा सबै कोइँँच तथा किराती दाजुभाईहरुलाई सुख, शान्ति, समृद्धिको कामनासहित हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु । सुनुवार सेवा समाजका अध्यक्ष मनपरसाद सुनुवारले कोइँच सामिहरुलाई पिदार गर्दै टिका लगाएर फलाहार दिएपछि सामिबु पिदार तथा येले थोचे ५०७६को शुभकामना आदानपरदान कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्नु भयो ।
सुनुवार सेवा समाज काठमाडौं जिल्ला समितिका लागि शोभा तथा जीवनकुमार सुनुवार किरातले आयोजना गर्नु भएको शुभकामना कार्यक्रममा सुनुवार सेवा समाज केन्दरीय समितिका कोषाध्यक्ष उत्तमकुमार सुनुवारले, सामिबु पिदार कुनै नयाँ नौलो चाड नभै हामी कोइँचहरुले परम्परागत रुपमा मान्दै आएको चाड हो । हाम्रो चाडपर्वका वारेमा न त पाठयपुस्तकमा पढन पाइन्छ न त नेपाल सरकारको सम्बन्धित निकायले नै खोजविन तथा प्रचारप्रसार गरिदिएको छ । यसैले सिलाम खाने, बनतरुल खाने, फापरको बटुक खाने, स्कुसको जरा, घर तरुल खाने अनि विहानै पानीको मुलमा नुहाएर प्रकृतिको पुजागरी छोरीचेलीलाई दहीचामलको टिका लगाई दक्षिणा दिने, दाल, गेडागुडि र चामाल दिने चलन कोइँचको चलन हो । यसदिन साउने संक्रन्तिमा पर्ने राँके पिदारमा राँके फालेको सिटा वा दियालोको ठुटा बालेर खिर पकाइ खुवाउने चलन छ । कतिपय कोइँच घरमा पितृ पुजा र दान गर्ने चलन छ भने यसै दिन किराँतीहरुकोा पहिलो राजा यलम्बरको सम्झनामा मनाइँदै आएको किराती सम्वत येले नै किराती सम्बत३ भएको समेत जानकारी गराउँनु भयो ।
इतिहासविद३हरुले समेत येले सम्बत प्रथम किरात राजा यलम्बरको स्मृतिमा मानिदै आएको सम्बत भएको तथ्या पस्केको बेला सुनुवार सेवा समाजले आजभन्दा पाँच वर्ष अगाडि नै कोइँचले मनाउने वर्षभरिको चाडपर्वको सुची सार्वजानिक गरेको छ । Read More