Archives

चुप्लु दामलोच
१७ असार, रागिन । लिखु ४ जलविद्युत परियोजनाको टेक्टरले किच्दा एक बालक घटनास्थलमै मृत्यु भएको छ     भने दुइ बालक सक्त घाइते भएका छन् । घाइते बालकलाई ओम हस्पिटल चाबहिलमा उपचार गराइँदै छ । आदिवासी जनजाति कोइँचको संस्था सुनुवार सेवा समाजले लिखु ४ जलविद्युत परियोजनाका बारेमा त्यसको नकारात्मक तथा सकारात्मक पक्षको बारेमा विस्तृत अध्ययन गर्दै आदिवासी जनजातिको पूर्व सूसुचित जानकारी सहित परियोजनामा सहभागिता नभएको दाबी गर्दै असहमति जनाइ सकेको छ । अहिले रगनीमा बाटोमा लाश राखिएको छ । दाहसंस्कार गरिएको छैन । Read More

चुप्लु दामलोच
१६ आसार, खिँचि । ‘मेरो गाउँमा ३० वर्षअघि पनि एम ए पढ्ने कोही थिएन । अहिले पनि कोही छैन ।’ – तथ्याङ्कविद बालकृष्ण माबुहाङले पाठ्यक्रम विकास केन्द्र, सानोठिमीको पाठ्यक्रम सुधार अन्तरक्रियामा बोलेका थिए । ठिक त्यस्तै अवस्था आम कोइँच गाउँ -लिकु-खिमकु-मोलुङ) को छ । खिँचि चण्डेश्वरी कोशपाला विद्यालयले पनि धेरै विद्यार्थीहरु जन्मायो । तर कहिल्यै त्यस विद्यालयलाई कसैले महत्वका साथ हेरेनन् । एक किसिमले सोँच्दा बाँसको ढुङ्ग्री पाङबुङ जस्तै भए कोइँच गाउँका विद्यालय । हुन त राज्यको शिक्षा नीति नै आदिवासी जनजातिलाई मूलवस्तीबाट बाहिर धपाउने किसिमको छ । हरेक वर्ष१५ देखि ३०-४० विद्यार्थी नयाा भर्ना हुन्छन् अनि त्यत्तिकै संख्यामा निस्किएर जान्छन् । Read More

 चुप्लु दाम्लोच ३ आसार, यालाखोम । आज बसेको राजनीतिक परिस्थिति वारे नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघमा बसेको बैठकमा सबैले यज्ञराज सुनुवार आदिवासी जनजातिको पहिचान विपरीत कित्तामा उभिएको निस्कर्ष निकाल्दै सुनुवार सेवा समाजलाई कारवाही गर्न माग गरेका छन् । अरु त कारवाहीको माग गर्ने नै भए, यज्ञराज सुनुवार संस्थापक महासचिव रहेको नेपाल लोकतान्त्रिक किरात सुनुवार संघका वर्तमान उपाध्यक्ष तथा महासंघ विदेशसचिव विमला सुनुवारले समेत सुनुवार सेवा समाजले कारवाही गर्नु पर्ने विचार व्यक्त गरेका थिए । विभिन्न पहिला एमालेका अन्धोभक्त आदिवासी जनजाति नेता भनौदाहरुले विगतमा आदिवासी जनजातिको प्रतिनिधिमूलक संस्थालाई एमालेकरण गर्न विभिन्न गुटबन्दी र छलकपट गरेको साथै सुनुवार सेवा समाजलाई त सिडिओ कार्यालयमा मुद्दा हाल्न लगाएर सर्वोच्च अदालतमा पुराएका थिए । तर अहिले तिनै एमालेहरु आदिवासी जनजातिको हकअधिकार र पहिचानको लागि लड्ने खाँटी नेता भएको देख्दा अचम्भित र छक्क पर्नेहरु छँदैछन् । Read More

चुपलु दामलोच
१ आसार, यालाखोम । चकमन्न, सुनसान अँध्यारो रात । प्रायः सबै निन्द्रादेयिमो मोहाजालमा अन्धो चरमसुखमा लिप्त । अचानक उज्यालोको आक्रमण । यो प्रत्येक रातमा हुने नियामित दैनिकी । हर्ष र अचम्भित कोलाहल जो जो जागा छन् । कोही युरो कपमा रमाउन थाल्छन त कोही विभिन्न टिभी च्यानलमा आउने टिभी सेरियलमा मस्तराम । कसैलाई कसैको मतलब छैन । सबैको आ–आफ्नै वैयाक्तिक रुची ।
तर ताल्छीखेल ज्ञानचोकमा त्यो चकमन्न अँध्यरो रात वीच झुल्केको उज्यालोले कहाली र दर्दनाक अवस्था पनि सँगसँगै लिएर आयो । सविसिवानी सेकुवा कर्नर सधै र्भैm उस्को ग्राहकलाई सेवा दिएर बास बसेको थियो । लोडसेडिङ पछि बौरेको उज्यालो बिजुलीले सेकुवा कर्नरलाई ओच्छेनमै सेकुवा बनायो जसलाई बचाउन कुनै कर्नरमा उसले केही सग्लो अबशेष नै राखी दिएन । हो, आज राती १.०० बजे सबिसिवानी सेकुवा कर्नरको मासु पसलमा विजुलीको तार सर्ट हुँदा लगभग १८ लाख भन्दा बढी धनमालको क्षति भएको छ । कुखुराको मासु पसल, सबिसिवानी सेकुवा कर्नर, धराने कालो बङ्गुरको मासु पसलमा भएको क्षतिको मात्र प्रहरी चौकी सात दोबाटोले उक्त मुल्याङ्कन गरेको हो । सँगैको घरमा भएको झ्यार्केको, आगोको रापले पाइप डढेको तथा सँगै रहेको राँगाको मासु पसलको क्षतिको मुल्याङ्कन भने गरिएको छैन ।    Read More

चुपलु दामलोच
३२ जेठ, यालाखोम । अग्रगामि परिवर्तनका पक्षधर युवा विद्यार्थीहरुको भेलामा एमाले समर्थित सबै जातीय घटक संगठनको उपस्थिति भए पनि नेपाल लोकतान्त्रिक किरात सुनुवार संघका कोही पनि उपस्थित भएनन् । एमाले समर्थित कोइँच बन्न नसकेका नयाँ नेपाालका बाहुन सुनुवार ठान्ने अध्यक्ष उदयबहादुर सुनुवारले संघको मुखपत्र जेम्लाहासमा सुनुवार सेवा समाज भन्दा नेपाल लोकतान्त्रिक किरात सुनुवार संघ सशक्त र राजनीतिक मुद्दा बोकेर सडकमा उत्रन सक्ने खातुक बेगरको खोकाइ खोके पनि व्यवहारमा भने आदिवासी जनजाति कोइँचको हक अधिकारलाई भन्दा व्यक्तिगत स्वर्थ भन्दा माथि उठ्न नसकेको आम परिवर्तनप्रेमीहरुको भनाइ छ । Read More