All about Sunuwar

Archives

now browsing by author

 

आँ मामा

शेबबामि शेपतिमि ’रेबबामि ’रेततिमि
गो कोलने माचापशो क्याइँशि ।

रेशशाइ यो मारुमा शेपशाइ यो मारुमा
सुइ सुइआन गेरचा दुमति गो
बुरसिमि गेरताइ तोअ्शिलमि रितताइ
गो ग्लेलने माचापशो
बारने माचापशो क्याइँशि । Read More

सुनुवार कलाकार तथा चलचित्रकर्मी समाज, केन्दृय समितिको प्रथम वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न भयो ।

२ आश्विन, २०६७

सु से स भवन, काठमान्डौं ।

सुनुवार कलाकार तथा चलचित्रकर्मी समाज, केन्दृय समितिको प्रथम वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न भयो । साधारण सभालाइ सम्बोधन गर्दै प्रमुख अतिथि श्रीमति दालकुमारी सुनुवार ज्युले संस्थाको उत्तरोतर प्रगतिको कामना गर्नुभयो । आदिवासी जनजाति चलचित्र महासंघका महा-सचिव प्रतिमा पुन मगर ज्युले सम्पुर्ण आदिवासी कलाकारहरु एक ढिक्का भएर अगाडि बढ्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।

साधारण सभाले ९ सदस्यिय नयाँ गठन गरेको छ ।

१ अमृत वहादुर सुनुवार – अधक्ष्य
२ लक्ष्मि सुनुवार – उप-अधक्ष्य
३ शिव मुखिया – महा-सचिव
४ प्रेम सुनुवार – सचिव
५ राजेन्द्र सुनुवार – कोषाधक्ष्य
६ हिरा माया सुनुवार – सदस्य
७ रमिला सुनुवार – सदस्य
८ चन्द्र प्रकाश सुनुवार – सदस्य
९ ओकेश सुनुवार – सदस्य

किललो

मुलाअ्त गो
किललोका ’ग्याइताङ,
किललोका ग्याइशा,
आँ लोअ्बकलि हिललो पाइताङ,
एको किललो मार पाचा ?
लोअ्बम देँऽत गे नु गो ’योअ्शा ओचा ।
किललो ग्याइशो ल्वोः नेललाम तुइतामे,
नेल किललो कोथ जाअ्तेअ्मे ।
आँ गुइमि बाअ्शो किललो
नेललेम किःचा मालतेअ्मे,
आँ गुइङा किललो ते मोःशे गेअ्नुङा ?
गो किललो कुर्शा प्लोअ्चा मालता,
आँकलि ग्याइशा खोइल किःतिमि,
किललो सापपा रोइमुचा बोअ्त । Read More

Sunuwar bhasa Radio 2067-5-23

[audio:http://www.sunuwar.org/radio/sunuwar2067-5- 23.mp3]

Click on play icon to play koinch ( sunuwar ) radio

जीवन संघर्षमा पैसाको लागि कला सिर्जना गर्दै जाँदा…

‘पैसाको लागि काम गर्दा गर्दै यस स्थितिमा आइपुगियो । अहिले मात्र थाहा भयो मेरो पूर्खाको कलालाई व्यवसायिक बनाउने काम गरेको रहेछु ।’ बुबाआमा र प्रेमिकाले माया गरेर बोलाउने नाम नारान हो । साथीहरुले कसैले नारायण र कसैले भुन्टे भन्छन् । उनलाई गाउँलेहरुले जेठा भन्छन् । नागरिकतामा भएको नाम नारायण सुनुवार (आप्mनै मातृभाषामा सुरोहामसो बगाले सोङना नाम राख्दा पनि हुने उनको मन छ उल्था गरेर तर उनलाई गुनासो छ आप्mनो मातृभाषा नै जान्दैनन् ।), पेशाले एन्टिक सोभिनियर व्यवसायी हुन् । तर उनको लगाव कोइँच (सुनुवार) को कला संस्कृति संरक्षणतिर छ । आपैंmले राँबो र बसिलाले कुँदेका काठका खेलौना सामानहरु काठमाडौं खाल्डाको झोँछे, ठमेलमा बेच्दा बेच्दै एन्टिक आर्ट कलेक्टर हुँदै बिट्सका होलसेल व्यवसायी भएका उनी अहिले कोइँच (सुनुवार) को हरेक कार्यक्रममा भेटिन्छन् । दुमादुले (ढोल) बजाएर शाँदारमा कम्मर मर्काइ मर्काइ नाच्छन् । उनको पुख्र्यौली गाउँ चुप्लु (ओखलढुङ्गा) जिल्लाको पश्चिम दक्षिणी सुनकोशीको तीर चुप्लु पला पुँमा पर्छ । तर पछिल्लो समय सिन्धुली सिर्थौलीतिर बसाइसराइ गरेका छन् । अहिले उनी ठमेलको आप्mनै क्युरियो पसलमा भेटिन्छन् ।
कोइँचहरुले व्यापार गर्ने कुरा मुश्किलैले कल्पना गर्न सकिन्छ । कोइँचमा जन्मिनु अगाडि नै लाहुरे सपना वीजारोपण भएको हुन्छ भन्दा अत्युक्ति नहोला । तर नारायण सुनुवारको मन मस्तिष्कमा कहिल्यै विदेश भासिने सपना पलाएन । र त, उनी क्युरिओ साहु जी भएका छन् । अहिले उनी बिट्स (माला) उत्पादक तथा अधिकृत विक्रेता हुन् । उनीको उत्पादन चीन, ताइवान, भारत र जर्मनमा बढी जान्छन् । Read More

कोश्य

अ्वाकले लङगा ग्लुङानु

आाकालि मातुइथुन मुरकाःम ग्याइताअ्यि,

आँकालि ग्याइशा लाइशा

खोइल रोपशा पोँपिल पाइताअ्यि,

मेकले अ्वालैपा कुरशा लाइति ।

गो सापपान गाइताअ्यि,

आ खिँऽ चादिशशा आँकालि

खापाम लेक रापताअ्यि,

मुनु सापपा नापशो अ्वाकुम

लाइशा नुपताअ्यि ।
Read More

के गर्दै छन् पहिलो कोइँच लोःका गीतकार ?

उनी लेख्छन् : तर कोइँचहरु पढ्दैनन् ।
उनी दिन्छन् : तर कोइँचहरु लिँदैनन् ।
एक कोइँच श्रष्टाको सिर्जना जिजिविषा (उनको भाषामा इरादा) कोइँचले नै मारिदिए ।
तीसको दशकमा जुन जोस र जाँगार बोकेर आफ्नै गोजीको खर्चले वनारस पुगेर पुस्तक छपाई गाउँ गाउँमा निःशूल्क बाँढे । तर कोइँचले उनको पुस्तकलाई महत्वहीन वस्तु ठाने । कसैले पढी दिएनन् । उनले सोचेँ, जनइच्छा विपरीत कुनै काम गर्नुृ मूर्खता हो । र, लेख्नै छाडे । उनले कोइँच भाषाको ठाडो भाकामा तीनवटा गीत लेखेको पनि पैतीस वर्ष नाघेउ । हो, अहिले पनि कोइँच भाषामा साहित्य सिर्जना र कोइँचको जनचासो त्यस्तै छ । कोइँच बन्न नसकेका सुनुवारहरु अभैm पनि कोइँच भाषामा बोल्ने, लेख्नेलाई पाखेको संज्ञा दिन्छन् र आफु शहरिया विकासित समाजको भेडो सम्झिन्छन् । खोइ कुन्नी कुन मुहुर्तमा उनले यस कामको थालनी गरे । पहिलो गाँसमै ढुंगा परेछ । उनले अर्को कृति लेख्ने जोशजाँगर नै चलाएनन् वा कोइँचहरुले चलाइदिएनन् । बेपत्तासित हराइ दिए – साहित्यिक फाँटबाटै । यसो भेट्नेहरुलाई पनि थाहा छैन उनी कोइँच भाषामा गीत लेख्ने पहिलो व्यक्ति हुन् । के गर्दै छन् त ती कोइँच श्रष्टा हिजोआज ? सबैलाई चासो जाग्नु स्वभाविक हो । आउँदो श्रष्टा स्तम्भमा उनीसँग तपाईको भेटघाट गराउने छौं । सुनुवार डट ओआरजि log on गर्दै रहनुहोस् …