Recent Comments

‘Poems’

ईश्वरको खोजीमा

–कोइँचबु काःतिच
ओ प्रिय,
म तिमीलाई कसरी ढाँट्न सक्थेँ ?
तर पनि,
तिमी भन्छौ –
नढाँट्नु है नढाँट्नु,
मलाई चाहिँ नढाट्नु
मलाई ढाँट्नेलाई ईश्वरले एक दिन देखाई हाल्छ ।

प्रिय,
म बढो दोधारमा परेको छु
ईश्वरको अदालतमा एउटा उजुर दर्ता गर्नु छ
सुन्यौ नि,
“मधेशीलाई संविधान पढ्नै आएन, बुझाउनु रे
संविधानका सबै धारामा उल्लेखित दामी अधिकार
आदिवासी जनजातिले जाँड खाएकाले देख्दै देखेनन् रे”
सत्य के हो खुट्याउनु छ ।

ओ मेरी प्रियतम,
सोध्न मन लागिरहेछ–
हे परम प्रभु परमेश्वर
संसारमा कति जना ढाँट्नेहरुलाई कारवाही गरेका छौ ?
कृपय, मलाई ठेगना चाहियो,
कहाँ छ ईश्वर ?
को हो ईश्वर ?
म बाहिरको “स्वैर–कल्पना” ?
कि हामी (तिमी र म) भित्रको इइँ गि “इँगि” ?
……
–काःत, चुप्लु (ओखलढुङ्गा)
शब्दार्थ
इइँ : सबै भएभर सन्सारको हामी । (कोइँच भाषामा दुईवटा हामी छ – एउटा आइँ : यसले सानो परिवार, सानो गाउँ वा देशका मानिसहरुलाई मात्र सम्बोधन गर्दा भनिने सर्वनाम शब्द हो भने इइँभन्दा सारा सन्सारको सबैभन्ने अर्थ बोक्छ ।
गि : विशुद्ध आत्म ।
इँगि : हामी सबैको एकमुष्ट प्राण, अर्थात् सचेत विशुद्ध आत्म जो अजर छ अमर छ, अकाट्य छ ।
#ForPeacefulNepal

मेरो पिडा

-Shova Sunuwar

मेरो मात्र कस्तो जीवन ?
चोट पनि मेरै हृदयमा
बज्रपात पनि मेरै टाउकोमा
पीडा पनि मेरै मनमा
कस्तो हो लिला हे दैब !.
पहाड्ले मलाइ नि थिच्नु पर्ने
प्रकृतिले नि मलाइ हेप्नु पर्ने
समयले नि मलाइ उल्टो गर्नु पर्ने
सृष्टिले पनि मलाइ मात्र देख्नु पर्ने
एउटा घाउ त दिएकै थियो
निको नभई फेरि गहिरो चोट दियो
थप माथी थप कसरी सहनु
मनको बाध कसरी बाध्नु
दुई आँखा ओभानो छैन
यो दु:ख बिसाउने कतै भेटिन
चस्स पोलि रहन्छ यो छाती
किन आइ लाग्यो बज्र म माथी
बिस्तारै हास्न लागेको थिए
उहीँ पुरानो दिनहरुमा फर्किएकी थिए
दुखेको घाउहरुमा मलम गर्दै थिए
बलेको मुटुमा शितल दिदै थिए
तर!
मेरो खुशी फेरि खोसियो
जननीको काख लुटियो
मेरो माइतीको आगन रितियो
मलाइ माया गर्ने आफन्त बिलिन भयो
अब कति सहनु मैले
हरेक रात सिरानी कति चिसो बनाउने हो
बरु आफैलाइ पनि लान्छौ भने जाने हो
होइन भने किन यो परिक्षा बारम्बार
सबै देउ यस्तो चोट नदेउ जीवन भर

Auto Draft

–कोइँचबु काःतिच
प्रिय
मेरो प्राण,
तिमी छौ र त, म छु
तिमी हुनुले नै त आज
मभित्र ममा यति अचाक्ली शक्ति बढेको छ ।
 
तिमी दिइरहने
म लिइरहने
छछल्किएर पोखिना लागेको तिम्रो भर्भराउँदो वैश
विशाल चित्तको तिम्रो संवेदनाशिलतामा बुर्कुशी मारेर
अर्को चमत्कारिक नयाँ सन्सार कपि पेस्ट गर्न खोजीरहेछु,
प्रिय
मेरो प्राण,
तिमी छौ र त, म छु ।
 
तिमी दिइरहने
म मागीरहने
मग्मगाएर फक्रिना लागेको तिम्रो अरुणोदय लालीमा
झरिलो कालाम थापोको स्वैर–काल्पनिक सपनामा दाग उघारेर
सारा खुशी निचोरेर एक जोर सगुन चढाउँछु,
प्रिय
मेरो प्राण,
तिमी छौ र त, म छु,।
 
ज्ञानी छौ
बुद्धिमानी छौ
गुणी छौ
उमंग उत्साह र सुन्दर सपना पस्केर झुल्किने
तिमी मेरो हर दिनको “खुशियाली सुनी” हौ
प्रिय
मेरो प्राण,
तिमी छौ र त, म छु,।
………………
 
काःत, चुप्लु ओखलढुंगा
 
……………..
शब्दार्थ
सेवु : नमस्कार
बारि सुनि : अति राम्रो, शुभ हर्षोल्लाससहित झुल्किने विहान ।
कालाम थापो : मुक्दुममा उल्लेखित पवित्र पूmल लाली गुराँस
दाग : धेरै समयसम्म जाँडलाई भण्डारण गर्ने परम्परागत प्रविधि । कोइँच संस्कृतिमा सुत्केरीलाई खुवाउनको लागि यसरी घैंटोमा जाँड भण्डारण गर्ने चलन छ ।
सागुन : जुनसुकै शुभकार्य गर्दा एक जोडी भाँडो डबका, बटुको, खोरे, आरिमा जाँडरक्सी चढाउँनु ।
#ForPeacefulNepal

जम्चता गो जाम्चता

-टेक बहादुर सुनुवार 

गाने चाब्ब पोड खिस्या बाकिन

लाअ साम्चा कलि मार गानिनी
मुर खुल्बमी लाअ तुइचा माल्ब
जाम्चा कलि मार गाचा माल्नी
आमन जाम्बमी मुल सु माल्नी?
गो नेल्लके गो त्य बानी गोइ?
गो इन्कली माल्ता स्यदिनी लो
गो जम्चता आइके इतिहास जाम्त
आके नेल्ल साम्चता
क्योङ साम्चता खरेङ ब्लोचाप्तु
चुप्लु काप्चा चिताउ
जाकेन होपो कलि तोर्म बनेन
अदार खाइतेन
पर्गी खितेन होपा चाकेन
निक वाक छर्केन पोकेन
आके जाम्चा चिस्यो नेल्ल लो
बुल्नु खेरेन खि ले गुइदेन
बुल्नु लातेन जाम्स्या माबाकेन
पिदार खाइब ला कोइब
जाकेन गो जाम्चता!
गो ला प्रेचता जाकेन
बोकिन गाई गो जाम्चता
गो जाम्चता गो जाम्चता!

कोइच सुम्निहाम्नी जारिनारी

गिगिच ङा सालिवा मि
शिल पङ दे दाम्शायी
लेम्फिम नु शेल्ची चाशायी
लला पा गुने नु हौ किप्शुर फेशायी
कम्पनी, आठनि, चारानी रेल्शायी
शेरेम फु पियामी चुइशायी
दार्शो दुमङा कोअ दे हिर्शा कोशायी

जिम्नाच ङा बिग्यो पिदार पा
हाम कुम हाशा बाल, रु मि आङनाअत शिल्लअ दे
देयि देवा कलि थुअता
हुमनाच मि यो गिजो पिदार पा
रेउ याल हिल्ल दे सरिङ खरिङ कल दोअता
खुम्नाच मि यो राँके लाअशा
माराई रोइ मैत मजाअल दे
पिदार पाअशा चुइचिम पित लाअताङ
जिलोच ङा लहरे सगुन नु सुरोम पिदार मि
कोङ्ग्रेज के ताअपरा नु गि खाइ केअशा
सुरो जाअल दे आदार नाअ्म्दार पाअता
बुरोच मि बलि होपो फुशु पिदार पा
खदी मुदि कल सङ्शो चोअशा ब्लेताङ
ग्युरोच मि छेगु गील काश पा
याब्रे होपो किकि पिपि आन कलि मिम्ताङ
नेल्कली खुँरिन दाँखिन पा चेरे शाप्पा पुइता
हशोच मि रापवा शाँदर मि
नक शिस्यो आङनाअत न्वागी पा जाअता
हाशल तामशाल पा शील कुम्शो पाअता
बि बाफ्फो नेल लुच बायाम गे तोअता
गियुसिच मि फोल पिदार पा
कोइच नु अर आन ने मि नाम्दार पाअता
ङारिच ङा येले थोचे वारि थुँ नेल कलि योअता
समि बु पिदार पा कोइच तमिकली नम पाअता
फुरोच मि चाइ सिकारी लाअशा
वाक गेचा दे चेरे पुइताङ
गिलोच मि सन्सारी लाअशा
देयि कलि सेवल गवल पा रुया रुइली मपचा देति

चुप्लुहोपो आ खोँमिग्युग्र्युर

–कोइँचबु काःतिच
मार केक्खी दिङ्ना
मार कचो ओचो सोअÞशो
मार सोशो सोपिक्का
माराइ बाला
दोदेशोन बाला
गो चुप्लु होपो
नेल्लिकालि क्लोत जेश्शो बुदि जेद्नुङ
नेल्लिकालि नाअशा पुलु तेअनुङ ।
तुइतानि पुलु रोइआ रोल्सिचास मे
मातुइतानि ग्लाँगा पुइँलारि फुर्कु मे
गो वाँचेर आ चासि जासि सेल्बा ख्लाबालु
नेल्लिआ क्यारि चोँतेक चोँःफालु
मिम्तानि रिम्शो गो
बुबु बुल्बुल
थुँ केर्पा कोतिनि गो
केराः काक खारनि क्लोँकुल ।
गो दा नेल्लिकालि शाअÞ फ्लिप्शा
नेल्लिनु गार्शा बालामि बाला फोअ ख्लोप्शा
इनकालि यो आनकालि यो
नेल्लिकालिनु गार्शा शाअ ब्लिप्शा
चुप्लुमि प्लोँपिल खिअशा ताँगे किया
नोले इःशिकोम्थि गाप्तेक थारि होइयो काका देँशो नाङ
आँकालि दा लाप्लो चोअÞशो लाङ्गा होदिङा मेरे
गो ला मार इँकालि मिम्चा
गो यो चुप्लु होपो नाङ
गो यो माराइ माराइ जेन्ने चाप्नुङ
चोगे, गो देनादेन नुङ
मिः शाअÞचा मादुम्बा
चुः तारि गाअÞचा मादुम्बा
चुले ः नाअÞचा मादुम्बा
साउ–हिक्वा शाअÞचा मादुम्बा
देनादेन नुङ कोङ खे
गो चुप्लुहोपो, ग्लोमि
आँ चुप्लु दोपा राइचा माल्शो गोमि तुइश्शो नुङ
आँ ङोइँति थेसेलेश्शा खोइलि बेर हाम्शा
इ ताइलि माकोइँदि ।
—————-
काःत, खिँचि, चुप्लु (ओखलढुङ्गा)

ब्लाङ

–कोइँचबु काःतिच
सुनि नोम्ले गो ब्लाङ जिति
गो आँ नोले लोः ख्लोइबा ला मामे
आँकालिन सिर्बा ग्युरा पेरा यो शुशि कोइँच थिदुनु ।
गो ब्लाङ जिति
आँ ङोइँति रिश्शा गुइः हार्बान
आँ ताना तान माहेश्शो चुअबुमि थेशेल पा सिर्दिनु ।।

चोगे एँ चोगे
कोइँच वार्चि सामिबु
गो साइरे देँशो नाङ शाँ
कोइँचआ जेब जिअबा कोइँचिन नामि ।
तुइतिनि माइँ शाँ
मुल दा आइँ लाँ तेअबा सु बाअमे दे ?
शेङ्ना
तुइति तुइतिके यो मातुइश्शो तोज पाइनिनि
मिनुकाका
आम लोतो !
ब्लाङ जिअनुङ !
रिङ्ने कोइँच !
ग्याबार्गिबिर निप्शा
प्लेके ख्लिः ग्लिचिक ग्लिचिक दिम्शा
आन शोःमि ताइचाङा,
ताँ आम मुर्पुकिन !
सुकालि मो पाचा देँचा ?
मिम्शा गो आँमिन ब्लाङ जिअनुङ ।
—————
काःत, तिसुप, चुप्लु ओखलढुङ्गा

Subscribe
Archives