sunuwar.org
Recent Comments
Gallery
Koinch Kinglo
Get the Flash Player to see this player.

पहिचानको खोजी

pahichanko khojiजब जब महिला अधिकारको सवालहरु आउछन यो ३३% महिला अधिकारको कुरा गरि रहदा मलाइ सधैं जसो यो बाक्लो दिमागमा आदिवासी महिलाहरुको अधिकारको कुरा तेर्सिएर आउथ्यो कि हामी आदिवासी महिलाहरुको अधिकार कहिले सुनिश्चित होला र हामी जनजाति महिलाहरुको चेतना कसरी आउला भनेर अनेकन प्रस्न घुमी रहन्थ्यो यो मानसपटलमा ,तर आज मेरो सबै कुराको समाधान भएर आए जस्तो महसुस भयो किन कि त्यो सबै मन भित्रका इच्छाहरुलाई वकालत गर्ने एउटा अदालतको रुपमा इन्डिजिनियस मिडिया फाउन्डेसनले हामी माझ “पहिचानको खोजी” नामक पुस्तक सार्बजनिक गरेको छ र आज नै मेरो हातमा परेको छ र मैले आफुलाइ रोक्न सकिन सरसर्ती पल्टाइ पनि हाले खुसी लाग्यो यो किताब भित्र आदिवासी महिलाहरुको खुराक अनि एउटा दरिलो स्तम्भ खडा भएको महसुस गरे। यो पुस्तकमा आदिवासी महिलाहरुलाइ न्याय गरेको पाए उनिहरुको बौद्धिक , धार्मिक , सास्क्रीतिक ,मौलिक, बिबिधताको महत्त्वपूर्ण कुराहरु समेटिएको पाए। राजनिती सास्क्रीतिक सामाजिक र रास्ट्रीय स्तरमा जनजाति महिलाहरुको सन्दर्भ बिमर्शलाई खुबै जोड दिएको पाइयो। पुस्तक भित्र धेरै लेखहरु समाबेश थिए समग्र आदिवासी महिलाहरुको जिवनशैली रहनसहन पेशा जस्ता महत्वपूर्ण एजेन्डाहरु प्रस्तुत गरिएको थियो र अधिकारको लागि सडक आन्दोलन शिक्षा चेतनाको खोजी जस्ता कुराहरुले साच्चिकै केही हदसम्म हामी जस्ता आदिवासी महिलाहरुलाइ ब्युझाउछ कि भन्ने सकारात्मक पक्ष बोकेको पनि अनुभव गरे। केही मेरो ब्यक्तिगत खड्केको कुरा यसमा २०१६ देखि २०७३सम्म पचिस वटा बिबिध लेखहरुमा केही आदिवासी महिलाहरुको मात्र लेखहरु समेटिएको पाए ।५९ जनजाति महिला सस्थाहरुमा २५ आदिवासी महिलाहरुको कुरा मात्र उठेको पाए र जब आदिवासी महिला भित्र पनि सिमान्तक्रुत अति सिमान्तकृत लोपोन्मुख अल्पसंख्यक जस्ता महिलाहरु छन तर उनिहरुको त्यति लेखहरु आएको पाइन जो अलि प्रकाश मा छन त्यो मात्र आएको हो कि भन्ने मेरो भान मात्र हो। सबै महिलाहरुको मात्री सस्थाहरु सग सहकार्य गरेर सबैलाइ समेटेको भए झन सुनमा सुगन्ध हुने थियो कि? आशा छ अब आउने अर्को अंकमा लिखु पारी वारिका महिलाहरुको जीवन शैली , थाक खोलाको थकाल्नी जस्ता लेखहरु समेटिएर सबै जातीय महिलाहरुको पहिचान सहितको लेखहरु आउने आशामा छु। यो भित्र मलाइ चित दुखेको कुरा जुन यश भित्र भोजपुरे रैनी भनेर श्रीकृष्ण जोशिले राइनी महिलाहरुको नजान्दो पाराले अलि होच्याउने दुस्साहस गरेको देखे राइनिहरु आफ्नो स्वार्थको लागि जस्लाइ पनि चेपारो बोली लगाइ फसाउने जस्तो कुरा बाल बिबाह गर्नु आफ्नो पेटमा गर्व हुँदा पनि अर्को केटा सग जाने प्रथा हाट्बजारमा जो सग पनि लाग्नु अनि पोइलाइ जानू र गएको स्वास्नी फेरि फर्काएर लिने चलन हुन्छ भनेर राइनी दिदिबहिनी हरु मात्र होइन सबै आम जनजाती दिदिबहिनी हरुको इज्जतमा पतङ्ग उडाएको जस्तो लाग्यो किन कि उहाँ त बाहुन न पर्नु भयो नगरे जस्तो गरेर तिर त हानेकै हो नि ।यो गल्ती उहालाइ लेख लेख्न दिनुमा भयो कि जस्तो लाग्छ।तर उहाको जबाफ थुलुङ्प्रसाद मान राई ज्युले बजारेर दिनु भएको छ सायद अब यस्तो लेख्ने दुस्साहस कुनै अरु जोशी हरुबाट हुँदैन होला। अन्तमा यो इन्डिजिनियस मिडिया फाउन्डेसन ले प्रकासक गरेको पहिलो किताब आदिवासी महिलाहरुको मेरुदण्ड नै हो आउने दिनहरुमा पनि यस्त पुस्तकहरु बजारमा आउने आशा गर्दै अझै पनि अरु प्रगती होश भन्न चाहन्छु । अनि हार्दिक आभार प्रकट व्यक्त गर्दछु सम्पादकीय कैलाश राई ज्यु र लेखक ज्युहरु सबैलाइ अनि प्रकासक टिम इन्डिजिनियस मिडिया फाउन्डेसनलाई शुभकामना ब्यक्त गर्दछु ।

शोभा सुनुवार
सुनुवार समाज केन्द्रिय समिती
कोषअध्यक्ष

Share

गीता सुनुवार वचाउ अभियानलाई थाँति

सुनुवार डट ओआरजी समाचारदाता ।
सुनुवार सेवा समाज, कोलबुङ गाउँसमितिका कोषाध्यक्ष टिका सुनुवारको श्रीमती गीता सुनुवारका लागि रु. १७७, ६७० सहयोग प्राप्त भएको छ । सुनुवार सेवा समाज जिल्ला समिति इलाम र कोल्बुङ गाउँ समितिको मिर्गौला पीडित गीता सुनुवारलाई सहयोग गर्न आव्हान गरे अनुसार सुनुवार सेवा समाज जिल्ला समिति काठमाडौंका कोषाध्यक्ष रमा सुनुवारले चलाएको मृर्गौला पीडित गीता सुनुवार सहयोग अभियानका लागि उक्त रकम प्राप्त भएको हो ।
वि.पि.मेमोरियल अस्पताल धरानमा डाइलासिस गरिरहेको गीता सुनुवारलाई उक्त रकमले ३५ पटक डाइलसिस गर्न पुग्छ । हप्तमा दुईपटक डाइलसिस गर्दा पनि सो रकमले साँढे चार महिना डाइलसिस गर्न सहयोग पुग्ने भएको छ । चार महिनाभित्रमा उनको मृर्गौला फेर्न वैकल्पिक उपाय अप्नाउन सकिने सुसेस इलाम जिल्लाका अध्यक्ष तथा सुसेस केन्द्रीय उपाध्यक्ष किरण मुखिया सुनुवारले बताउनु भयो । उहाँ अगाडि थप्नुहुन्छ, सुनुवारलाई आपतविपत पर्दा सबै सुनुवार चुप लागेर बस्न सक्दैनन् । कुनै पनि सुनुवारलाई परेको चोट प्रति सुनुवारहरु सबैको मनमा चोट लागेको अनुभूत गर्नु सकारात्मक कुरा हो । यही अनुभूतिले मर्महत भएर देशविदेशबाट सहयोग गर्नु हुने सम्पूर्ण सहयोगदाताहरुमा इलाम जिल्ला सुनुवार सेवा समाज तथा कोल्बुङ गाउँ समितिको तर्पmबाट हार्दिक धन्यवाद ज्ञापनसहित गीता सुनुवार बचाउ अभियानलाई यहीँ थाँति राखेको जानकारी गराउँदछु । मृर्गौला प्रत्यारोपण गर्नको लागि आर्थिक अभाव भएको खण्डमा हामी फेरि पनि यहाँहरुको माया ममतालाई उच्चा कदर गर्दै सार्वजानिक आव्हान गर्ने छौं । Read the rest of this entry »

Share

इण्डिजिनिअस भ्वाइसका सञ्चालक देवकुमार सुनुवार पुरस्कृत ।

devसुनुवार डट ओआरजी समाचारदाता।
२७ साउन, काठमाडौं । नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघद्वुारा आयोजित १७ औं स्थापना दिवसको अवसरमा अनलाइनतर्फ देवकुमार सुनुवार, छापातर्फ मीरा अमात्य राजभण्डारी र रेडियोतर्फ बुद्ध योन्जन तामाङ पुरस्कृत हुनुभएको छ । गोरखापत्र दैनिकका वरिष्ठ पत्रकार पुष्करभक्त माथेमाको संयोजकत्वमा वरिष्ठ पत्रकार टिकाराम राई र फोनिजका निवर्तमान अध्यक्ष मोहनसिंह लामा सदस्य रहेको समितिले छनौंट गरी पुरस्कारका लागि शिफारिश गरेका थिए । सो पुरस्कार प्रात्येक वर्ष स्थापना दिवस र विश्व आदिवासी दिवसको अवसर पारेर वितरण गरिने राष्ट्रिय पुरस्कार हो ।

Share

आगामी वर्षदेखि आदिवासी दिवस राज्यको तर्फबाट आयोजना गरिने : प्रधानमन्त्री प्रचण्ड

Indigenousसुनुवार डट ओआरजि समाचारदाता ।
काठमाडौं : २२औं विश्व आदिवासी दिवसका अवसरमा नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघले मंगलबार काठमाडौंमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले विश्व आदिवासी जनजाति दिवस आउँदो वर्षदेखि आदिवासी जनजाति संघसंस्थाहरुको समन्वयमा सरकारले मनाउने बताएका छन् ।

नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघले मंगलबार काठमाडौंमा गरेको २२ औं विश्व आदिवासी जनजाति दिवसको कार्यक्रममा उनले यस दिवसलाई सरकारी मान्यता दिने बताएका हुन् । संयुक्त राष्ट्रसंघले नै आजको दिनलाई विश्व आदिवासी जनजाति दिवसको रुपमा घोषणा गरेको र नेपाल राष्ट्र संघको सदस्य भएकाले सरकारले मान्यता दिने बताएका हुन् । ‘म आदिवासी जनजाति, पछाडि पारिएका र सीमान्तकृतहरुका लागि लडेको भएकाले प्रधानमन्त्रीको हैसियतले यो घोषणा गर्छु कि आउँदो वर्षदेखि सरकार र आदिवासी संघसंस्थाको समन्वयमा यो दिवस मनाइन्छ’ उनले भने ।

सरकार गठन पूर्व नेपाली कांग्रेससँग भएको ७ बुँदे सहमति र मधेसी मोर्चासँग भएको सहमति अनुसार संविधान संशोधन र परिमार्जन गरी अधिकतम स्वीकार्य बनाउने प्रधानमन्त्री प्रचण्डले बताए । उनले भने ‘यो संविधान संशोधन र परिमार्जन गरी अधिकतम स्वीकार्य बनाइ कार्यान्वयनको दिशामा जान्छ ।’ अहिले आफूलाई चुनौतीपूर्ण अवसर प्राप्त भएको भन्दै प्रधानमन्त्री प्रचण्डले आदिवासी जनजाति र पछाडि पारिएका समुदायको अपनत्व हुने संविधान बनाउनका लागि इमान्दारिता देखाउने बताए । ‘म तपाईहरुको आवाज र माग पूरा गर्न अधिकतम पहल गर्छु अहिले धेरै बोल्ने बेला होइन’ उनले भने ।

कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका नेता रामचन्द्र पौडेलले संविधानले कुनैपनि जातजाति र भाषाभाषीमाथि विभेद नगरेको बताए । उनले नयाँ माग राख्नतिर भन्दा प्राप्त उपलब्धीकोे संरक्षण गर्न्तिर ध्यान दिन आदिवासी जनजातिका अगुवासँग आग्रह गरेका छन् । आदिवासी जनजातिहरुले संविधानको कार्यान्वयनमा सहयोगी भूमिका खेले पहिचान कायम गर्न कांग्रेसले सहयोग गर्ने उनले बताए । कार्यक्रममा आदिवासी जनजातिका अगुवाहरुले जातीय पहिचानको विषयलाई नकारात्मक रुपमा नलिन आग्रह गरेका थिए । उनीहरुले प्रमुख दलका शिर्ष नेतामाथि एकल जातीयवादी बनेको आरोप समेत लगाएका छन् ।

Share

लोककवि गणेशलाल श्रेष्ठको नाममा अक्षयकोष

सुनुवार डट ओआरजि समाचारदाता ।
लोककवि गणेशलाल श्रेष्ठको नाममा पाँच लाख रुपैँयाको अक्षयकोष स्थापना गरिने भएको छ । लोककवि गणेशलाल श्रेष्ठको एक सय पाँच औं जन्मजयन्तीको अबसरमा हेटौंडामा आयोजित साहित्य गोष्ठीमा यस्तो जानकारी दिईएको हो । लोककवि श्रेष्ठको छोरा केशवलाल श्रेष्ठले साहित्य गोष्ठी गरिएको प्रति धन्यवाद व्यक्त गर्दै कोष सञ्चालन गर्न रकम उपलव्ध गराउँने घोषणा गरे ।
कार्यक्रम नेपाल भाषा खलः, मकवानपुरले आयोजना गरेको हो । कार्यक्रम भीम बिराग संगित साहित्य कला प्रतिष्ठानका अध्यक्ष तुल्सी थापाको प्रमुख आतिथ्य तथा नेपाल भाषा खलः मकवानपुरका अध्यक्ष मंगलकृष्ण मानन्धरको अध्यक्षतामा भएको थियो ।
कार्यक्रममा साहित्यकारहरु राजबावु पहाडी, देवराज खरेल र नियमराज शाक्य निर्णायक रहेका थिए । कार्यक्रममा अनिता न्यौपाने, गणेशकुमार श्रेष्ठ, योगेश्वर श्रेष्ठ, ओमप्रकाशबावु मल्ल, सुनकुमार मानन्धर, राजकुमार लामिछाने, उमेश तिमल्सिना, शंकरमान श्रेष्ठ र नारायणबहादुर श्रेष्ठले कबिता प्रस्तुत गरेका थिए । प्रथम, दोश्रा, तेश्रा कबिता बाचकलाई क्रमशः दश हजार, पाँच हजार र तीन हजार रुपैँया पुरस्कार तोकिएको थियो । तर प्रतियोगी कबिता चार वटा मात्र भएको भन्दै प्रतियोगिता पुनः पछि गर्ने बताईएको छ ।
कार्यक्रममा नेवाः देय् दबूका मकवानपुर अध्यक्ष देवप्रसाद श्रेष्ठ, नेवाः साँस्कृतिक पुचःका मकवानपुर अध्यक्ष बिष्णुगोपाल महर्जन, हेटौँडा उपमहानगरपालिकाका प्रबन्धक बीके महर्जन लगाएतले मन्तव्य व्यक्त गरे । कार्यक्रममा साहित्य संगम मकवानपुरका अध्यक्ष सुवाश खनाल, निबर्तमान अध्यक्ष आरसी रिजाल लगाएतको आतिथ्य रहेको थियो । कार्यक्रमअघि नेपाल भाषा खलःको हलभित्रमा स्थापित लोककवि गणेशलालको अर्धकदको शालिकमा पुष्पगुच्छा अर्पण गरिएको थियो ।

को हुन् त गणेशलाल ?
लोककबि गणेशलालको जन्म बिक्रम सम्बत् १९६८ साउन ७ गते मकवानपुरको भिमफेदीमा भएको थियो । सानैदेखि साहित्यप्रति रुची भएका उनले पहिलो कृतिको रुपमा नेपाली भाषामा भजनगित संग्रह मेरा दुई पुष्पाञ्जली(१९९९), दोश्रो कृति भजन, ब्यङ्ग्य, गित नेपाल भाषामा निफ्वः स्वाँ(२०१३), तेश्रो नेपाल भाषामा लोकं ह्वागु म्ये(२०४६) र मृत्युपर्यान्त अन्तिम निफ्वः स्वाँ म्येचा(२०५८)मा प्रकाशित भएको थियो । त्यस्तै उनको नेपाली भाषामा एक सय ३५ गित÷कबिता संग्रहको पर्खाईमा छ । उनको “भिमफेदी बजार कस्तो भयो हाल……”, “पहिले छोरा थियो, अहिले बावु भईयो अब बाजे हुने पालो ……” बोलको गित २०३३÷३४ सालमा चर्चित रहेको नेपाल संगित समाज मकवानपुरका संयोजक प्रमेन्द्र महर्जन बताउँछन् । उनका अनुसार गित रचना, संगित, गायनसँगै मञ्च तथा सडक नाटकमा समेत सशक्त अभिनय क्षमता गणेशलालमा थियो । लोक साहित्य परिषदले मणोपरान्त २०५६ सालमा श्रेष्ठलाई लोककविको उपाधिसहित सम्मान गरेको थियो ।
लोककवि गणेशलालको श्रीमती नारायणदेबी, छोराहरु सागरलाल र केशबलाल तथा छोरीहरु बिमलादेबी, कमलादेबी र देबकी रहेका छन् । २०४२ साल साउन ९ गते उनको जण्डिसका कारण हेटौंडामा निधन भएको थियो ।

Share

विश्व आदिवासी दिवसको मुल नारा : शिक्षामा आदिवासी जनजातिको अधिकार

“शिक्षामा आदिवासी जनजातिको अधिकार” यही साउन २५ मनाइने विश्व आदिवासी दिवसका लागि संयुक्त राष्ट्र संघले तय गरेको मुल नारा हो यो । तर नेपालमा भने संविधानसभाबाटै आदिवासी जनजातिले मातृभाषामा पाउने शिक्षाको अधिकार भने कुण्ठित गरिएको छ ।
 
The observance of the International Day of the World’s Indigenous Peoples at UN Headquarters will take place on Tuesday 9 August, in the ECOSOC Chamber, from 3:00 p.m. to 6:00 p.m. The event will be webcast live on webtv.un.org.
 
Theme: “Indigenous Peoples’ Right to Education”
 
Background
This year’s theme draws attention to the issue of indigenous peoples and education. Indigenous peoples continue to face challenges in accessing their right to education, in particular their right to education in a manner appropriate to their cultural methods of teaching and learning and with full recognition of the diversity of their cultures. Highlights from the forthcoming publication “State of the World’s Indigenous Peoples, Volume III” on this topic of indigenous peoples and education will be discussed at a special event at the UN Headquarters event in observance of the International Day.
https://www.un.org/development/desa/indigenouspeoples/international-day-of-the-worlds-indigenous-peoples/international-day-of-the-worlds-indigenous-peoples-2016.html
Share

एउटा नटवर लालको अवसान पश्चात ढटुवारलालको शासन शुरु ?

-शंकर लिम्बु.

केपी नम्बर वान नटवरलाल देखिए । नटवारलाल भन्ने धुर्त ठग रहेछ । ठगीको अपराधमा जेलको सजाय मुक्त भएर जेल बाहिर आउँदा जेलरलाई नै जेल विक्रि गरेर ठग्ने काम गरे जसले नटवरलाल चर्चित भए जस्तै के पी ले झुटमुठको खेतिले जनता र देशलाई अन्तत्व ठग्न कुनै कसर राखेका छैनन् । पछि थाहा हुँदै जानेछ असली कुराहरु ।

म मधेश आन्दोलनको मानव अधिकार अनुगमनको सिलसिलामा भारदह जहाँ निर्दोष राजिव राउतलाई गोली हानेर मारिएको थियो सुरक्षाकर्मीहरुबाट । त्याँहा जनताले मार ओली मार कति मार्छस् मधेशीलाई भन्दै जनताले आक्रोस् व्यक्त गरेको अझै ताजै छ मेरो मश्तिष्कमा । भदौ ७ को कैलाली घटना पछाडी थारुहरुलाई घरघरबाट लखेटेको, झुट्टा मुद्दा लगाएको थारु भएकै आधारमा अपराधी जस्तो व्यवहार गरेको । निर्दोष ५८ जनालाई ज्यानमुद्दा, ज्यान मार्ने उद्योग र ढाका मुद्दा लगाईएको छ । १२३ जनाको नाममात्र फरार सूचीमा छ । जो पायो त्यसलाई समात्न मिल्ने गरी मुद्दा बनाएर राज्य आतंक सृजना गरेको छ कैलाली र टिकापूरमा । हो ७ जना प्रहरीको दुखद मृत्यू भएको छ । तर कसरी त्यो घट्ना घट्यो राज्यले स्वतन्त्र आयोग हालसम्म बनाएको छैन । बास्तविकता आजसम्म ल्याइएको छैन । किन विना तयारी सुरक्षाकर्मी पठाइयो त्यस ठाउँमा वा त्यसभन्दा पहिला कहिल्यै नघटेको घट्ना किन त्यस दिन नै घट्यो ? शान्तिपूर्ण आन्दोलनमा कसरी त्यसतो घट्ना घटयो? कतै धानखाने मुसो चोट पाउने भ्यागुतो त भएको छैन ? राज्य यसरी लागेको छ थारुको विरुद्धमा मानौ थारु भएर जन्मनै नै यो देशमा अपराध हो ।
संविधान बनेपछि राज्यले निर्दोष मधेशी जनताहरुको ज्यान लिएको छ । बालबालिकामाथि गोली प्रहार भएको छ । यी घटना अन्तराष्ट्रिय कानूनको नजरमा जनसंहार र मानवता विरोधी अपराध हो । त्यसको कुनै छानवीन भएको छैन । केपीको शासन तथाकथित राष्ट्रबादको नारा उरालेर आफ्ना काला कर्तुत ढाक्नमा नै व्यस्त भए । निकै सहयोग गरे नश्लबादी मिडिया र पक्षपाति हरुले । ती नश्लबादको पृष्टपोषण गर्ने आदिवासी र मधेशीहरु पनि त्यतिकै रहे को को रहे? भखैरै सदनमा रोदन गर्नेहरु हेर्दा निकै रहेछछन् बागडबिल्लाहरुभन्ने थाहा पाइयो ।

तर आदिवासी जनजाति र मधेशीको कत्लेआम गर्ने खेलमा संविधान जारी गर्न १६ बुँदे सहमति कायम गर्नेहरु (एमाले, काँग्रेस र माओबादी ) नै हुन् । त्यसैले त यो संविधान तीन पार्टीको संविधान हो जनताको होइन ।
माओबादी जनयुद्धका महानायक पुष्पकमल दाहाल कसैका लागि मसिहा होलान् । राम्रा काम पनि गरेका होलान् । तर आदिवासी जनजाति र मधेशीलाई धोका दिएकै हुन् । जनयुद्धताकाका मुद्दा छाड्ने र ३३ दलीय गठबन्धनलाई लत्याएर आफ्ना अनुजहरुसँग घाँटी जोडेका पुष्पकमल अहिले फेरि आदिवासी जनजाति, थारु र मधेशीका कुरा उठाएका छन् अविश्वासको प्रस्तावमा । तर त्यो तपसीलमा राखिएको छ मुख्य एजेण्डामा होइन । उनै हुँदैछन् प्रधानमन्त्री काँग्रेसको समर्थनमा । ब्यक्तिगतरुपमा मान्छेहरु ठीकै होलान् तर राजनीतिकरुमा केपी नटवरलाल हुन भने पुष्पकमल दाहाल ढँटवरलाल हुन् ।

उनी पछि शेरबहादुर देउबाको पालो रे प्रधान मन्त्री हुने । यो बाहुन क्षेत्रीको राज निरन्तर नै जाने भएकोले आदिवासी जनजाति र मधेशीले के पाउँछन् हेर्न बाँकी नै छ । थारुहरुको मुद्दा झन पेचिलो हुनेछ । किनकि शेरबहादुर देउवा र माओबादीका लेखराज भट्ट नै हुन थरुहट विरुद्ध अखण्ड शुदुर पश्चिमका पक्षपातिहरुलाई ताउ दिने । कहिलेसम्म हो नटरवलाल र ढँटवारलालहरुको शासनको घनचक्करमा पर्ने आदिवासी जनजाति र मधेशीहरु ?

Share
Subscribe
Archives
Sekuwa
advertise
Facebook