June, 2020

now browsing by month

 

बर्षमासमा खोलापारिको मायाका नियती हामी : माननीयको प्रयास असफल हुँदा स्कुल सेन्ट अप भइयो ।

-शाह कृष्ण(किराँत) सुनुवार
रामेछापमा कक्षा सातकाे पढाइ भएकाे दुइ महिनापछि तेश्राे महिना फी तिर्ने बेला मुखियाले तिमीले त पहिलाे दुइ महिनादेखि तिरेका छैनाै त भनि दिएपछि म छाँगाबाट खसे झैँ झसंग भएकाे थिएँ।जाडाेकाे छुट्टि भएकाेले एकैचाेटि दुइ महिनाकाे फी बुझाउनु पर्ने भएकाेले मैले लगेर दिने बेला असाध्य भीडभाड भएकाेले मेराे पासमा हराउने डरले मुखियालाई पछि रसिद लिने गरि पैसा दिएँ, पछि न त उसले नै रसिद दियाे,न त मैले मागेँ। मैले अस्ति नै तपाईलाई दिएकाे नि सर भन्दा उसले नलिएकाे जिकिर गरेपछि मैले घरबाट फेरि दाेहाेराएर माग्ने कुरै भएन। त्याे समयमा हाम्राे घरमा मात्र हैन,गाउँघरमै सय रुपैञा पनि आजकालकाे लाखभन्दा पनि अझ बडि महत्व राख्थ्याे।

जुनियर हाई स्कूल भनेर कक्षा आठसम्म संचालन थियाे र हाई स्कूलकाे लागी माननीयज्यू लगायत संपूर्ण ग्रामिण जन्ताकाे धेरै काेशिस हुँदा हुँदै स्वीकृति नपाएकाेले हामी अर्कै स्कूल खाेज्न बाध्य भयाैँ र अमिलाे मन बनाउँदै रगनी जस्ताे मायालु गाउँ र साथी हरुलाई छाडनु पर्याे।

कक्षामा मेराे पढाई राम्रै भएकाेले पहिलाभन्दा हेप्ने निन्दानीय शब्द कमै बाेल्थे तर २/३ जना यस्ता मूर्ख थिए कि तिनिहरुसँग म आजित भै सकेकाे अवस्था थियाे। मगरलाई हेपेर बाेलाउँदा लिडाे भन्छन् भन्ने पनि मलाई थाह थिएन,मलाई त्यहि शब्दले ऐ लिडाे भन्दै बाेलाउने गर्थे, कक्षामा मिन ब. दर्लामी नामकाे साथी मभन्दा ठुलाे निकै मेाटाे घाटाे बलियाेलाई साह्रै चित्त नबुझे पछि उसले प्रतिबाद गर्याे र त्यसाे भन्न पनि छाडे,त र कुनै न कुनै रुपले मलाई हेपि नै राख्थे। यि सबै तनावले म वाक्कै भएकाे अवस्था र लक्ष्मणले पहिलै छाडेर रगनीमा भर्ना भै सकेकाे थाह पाए पछि म पनि त्यतै जाने निधाे गरेँ।हिउँदकाे महिना बिँबिरेमा काठकाे साँघु भएकाेले एकदिन स्कूल हेर्न गएँ,टिफिन छुट्टिकै बेलामा पुगेछु।लक्षमणलाई भेटेँ र अरु २/४ जना साथी हरुसँग परिचय पनि गरियाे।साथीले नाम फेरेर लाल बहादुर बनाएछ।यसाे कुरा बुझ्दा र वाता वरण हेर्दा म पनि त्यतै आकर्षित भएँ र आउँछु भनेर बिदा भएँ।
घरमा बुबा आमासँग स्कूल फेर्ने कुरा राखेँ। अहिले पाे हिउँद भएकाेले बिँबिरेमा साँघु छ, भाेलि पर्सि बर्षामासमा कहाँबाट लिखु काेशी पार गर्ने भन्ने यक्ष प्रश्न यथार्थमा एकदम जायज थियाे। भूजी र रगनीकाे साेझै बाटाे नभएकाेले दिनभरि लगाएर कि त लिम्तिकाे फलामे पुल हुँदै गाम्नाङ वाच्पुकाे फेदि र चप्लेटी हुँदै रगनी पुग्नु पर्थ्याे,कि त पिर्ती र कातीकाे पुच्छर संगम सत्देल्बुकाे फलामे झाेलुङ्गे पुल तरेर कातीकाे फेदि गाेठ डाँडा, निमेषमै कालकै रुप लिने चाेकाेति खाेला यसकाे उर्लँदाे बाढिेले लिखु काेशीलाई समेत बर्षा महिना भरि जहिल्यै गडगडट र रुप रंगै फेरि दिन्य्याे जुन तर्दै स्यानी निस्केर साल्पु खाेला तरे पछि बल्ल रगनी टेकिन्थ्याे।
जसाेतसाे वहाँहरुलाई राजी बनाए पछि लागेँ रगनी।त्यहाँ पनि कक्षा सातमा भर्ना हुँदा सम्म लगभग ३/४ महिना बिति सकेकाे थियाे।आधा पढाइ रामेछापमा भएकाेले त्यति गाह्राे पिराे नभए पनि पाठमा नयाँ कुराहरु त आउने नै भै हाल्याे।मलाई नजाने पछि निकै छट पटा हट बडि हाल्थ्याे र बिहान बेलुकी आफु भन्दा जान्ने काेहि सँग सिक्न पाए पनि हुन्थ्याे भन्ने लाग्थ्याे।
बस्ने मेसाे चाहि गाउँका बडाबाका छाेरी दिदीकाे घरमा बन्दाेबस्त गर्ने कुरा राखेकाे हुनाले त्यहि बस्नु सिवाय अरु काेहि बकल्प वा नजिककाे चिनजान थिएनन्।त्याे दिदीकाे घर माथि मुखिया(रापंस)माननीय श्री चन्द्र ब.सुनुवार, गाउँघरकाे सम्बाेधनार्थ धाेक्रे मुखे फुपाज्यू, वहाँका जेष्ठ सुपूत्र भूपु(रापंस) माननीय,सुदूर पश्चिमा अञ्चलका बडा हाकिम श्री चम्पक सुनुवार,माइलाे भूपु ब्रिटिश आर्मी श्री ईन्द्र सुनुवार,रेडियाे नेपालका प्रशिद्ध कर्मचारी कलाकार स्व.श्री पाण्डव सुनुवार, प्रशिद्ध कबि ,कलाकार तथा अधिबक्ता श्री अतित मुखिया र बहु आयमिक कान्छाे श्री बिश्र्व किरण सुनुवार दाज्यूहरुकाे घर।म सदा वहाँहरुलाई आदर सम्मान गर्दछु,किनकि वहाँहरुबाट धेरै ज्ञान गूण पाएकाेछु र मुनि श्री हरि मुखिया वहाँ हरुकै नजिककाे दाजु भाइकाे घर पर्ने थियाे रहेछ।
तल्लाे माथ्लाे दाजु भाइका त्यत्राे संपन्नता र प्रतिष्ठाले चरमचूली चुमेका छिमेकी तर त्याे घर चाहि उजाड झैँ लाग्थ्याे ! कारण त्याे दिदीकाे श्रीमान कुन्नि कता बर्षाैँदेखि बेठेगान बेपत्ता हुनु भएकाे र भएकाे एउटा छाेराे पनि इन्डिया आर्मीमा हाे वा त्यस्तै कता जागिरे तर छुट्टिमा घरमै आउँदैन भन्थिन्।बुढी दिदी छ्याङ पिए पछि उतै राम रहाेस् मै हराउने।म स्कूल गए पछि ढाेका भाेटे ताल्चा लगाएर हिडि दिए पछि ३/४ दिनसम्म नै नआई दिने, मलाई फसाद पर्नसम्म पर्थ्याे।
त्यस्ताे बेला कुनै समय तल्लाे घरमा सूर्यराम आएर बसेकाे बेला जान्थेँ तर धेरै जसाे चाहि माथ्लाे घरमै मेराे श्री मुकुन्द सुनुवार(जाे दाज्यू हरुकाे फूपुकाे छाेरा)सिनियर,कक्षा आठकाे प्रथम प्रतिभाशाली बिधार्थी अति नै मिलनसार साथी भएकाेले वहाँसँग धेरै कुरा सिक्न पाउने हेतुले जान थालेँ।मलाई नआउने प्राय:सबै प्रश्न वहाँसँगै साेधि हाल्थेँ।वहाँले गर्ने झिना मसिना काम पनि सँघाउन थालेँ।वहाँकाे अरुले गर्नै नसक्ने अद्भुत एउटा कला दुइटै खुट्टा ठाडै आकाशतिर फर्काएर दुइवटा हातले भूँइमा टेकेर मजाले सन्तुलन कायम गर्दै उकालि ओरालि सिँडी सबै घण्टाैँ हिड्न सक्ने क्षमता थियाे,सबैकाे लागी रमिता सिवाय गर्न सक्ने हिम्मतै हुदैन थियाे।
बिस्तारै बानी पर्न थाले पछि म पनि आपत कालिन समयमा त्यतै साथीसँग बेलुकी मकै झुत्ता बनाउने क्रममा अरु परिवार फुपाज्यू , फूपु,जेठा दाइ,माइला दाइ पेन्सन रिटायर्ड आइ सक्नु भएकाे थियाे वहाँ,काँइला अतित दाइहरुसँग बिभिन्न प्रसंगमा गफिँदै काम गर्न पाउँदा स्वर्गानु भूती प्राप्त हुन्थ्याे।धेरै जसाे काँइला दाइले हामीलाई अँग्रेजी ब्याकरण (ग्रामर)का बिभिन्न पाठहरु बिस्तारपूर्बक पढाउनु हुन्थ्याे, ति सबै आजतक मेराे दिल दिमागले बचाइ राखेकाे छ।बिशेष माइला दाइकाे डेढ दुइ बर्षकाे छाेरा सुरज हाम्राे आकर्षणकाे केन्द्रबिन्दु बन्थ्याे,ताेते बाेलिमा सललल है झिल्के काकाकाे गीत।
कक्षामा बिस्तारै राम्रै माहाेल बन्दै गयाे।डेढ दुइ महिना पछिकाे अर्ध बार्षिक परीक्षामा दाेश्राे भैयाे। त्यहाँ रामेछापमा झैँ हेपिनु पर्ने स्थिती थिएन,कारण बाहुल्यता सुनुवार साथीहरुकै थियाे।बेला माैका साथीहरुले अब हर्के थपियाे हाेस् गर है दुइजना मिलेपछि भूजीकाे लाले हर्केकाे बयान त सुनेकै हाेला नि भनेर ठट्याैलि पनि गर्थे।पछि भान्जा जय प्रकाशलाई पनि त्यतै जाने प्राेत्साहन गरियाे र लगियाे तर बसाइ आफन्तकैमा बस्ने भएकाेले बेग्ला बेग्लै बसिन्थ्याे।पढनमा भान्जा पनि कक्षा प्रथम नै हुन्थे।
स्कूल जाँदा आउँदा बिस्तारै सबै साथीसँग हेल मेल बढदै गयाे।बिशेष गरि साल्पुका शंकर दास सँग निकै नजिक भयाैँ,कारण उनि कक्षामा प्रथम म दाेश्रा भएकाेले र भलिबल खेल्दा म रेजर उनि सटर थिए।अलि पछि हाम्राे टीम राम्राे खेल्न थाले पछि कक्षा आठका साथी हरुलाई समेत चूनाैति दिन्थ्याैँ र बाजी पनि जितिन्थ्याे।
स्कूलमा खै के काे सन्दर्भमा नाटक निकाल्ने कार्यक्रम मन्चन हुँदै गर्दा मध्य भागतिर जयनन्द लामाकाे तामाङ सेलाे लाेकगीतमा शंकर र मैले गाउनु पर्ने राेल थियाे र अन्तमा स्याब्जी..भन्नु पर्ने थियाे, साथीले भुलेर भनेन म एक्लैले गाउँदा साथी त पर्दा पछाडि मरि मरि खित्का छाडेर पाे हाँसि राखेकाेले मञ्चमा नाच्ने भाइ बहिनीहरु लय तालमा अलमल परेर दर्शक दीर्घा हाँस्दा हाँस्दा रंगमञ्च नै कमेडीमा परिणत भएकाे थियाे र त्यस्तै प्रस्तुति हाेला भनि ठाने छन् पर्दा बन्द भएपछि बेजाेडले तालि पड्काएका थिए।
पछि बार्षिक परीक्षामा मेराे निकै राम्राे माहाेल बनि सकेकाे थियाे।थ्याेरिकल बिषय सबैमा मेराे प्रथम भन्दा धेरै राम्राे छँदा छँदै मेराे स्थान त्यहि दाेश्राेमै सीमित हुन पुग्याे कारण ब्यबसायिक शिक्षाकाे चित्रकला र हस्तकला बिषयमा साथीले मलाई बल्ड्याङ खुवाएकाे थियाे।उनि अलि म भन्दा उमेरले जेठाे पाकाे र घरायसि काममा निपूण थिए।त्यसैले ब्यबहारिक कुरामा म भन्दा उनि धेरै अनुभवी थिए।
हुन पनि मलाई न त राम्राे चित्र काेर्न नै आउँथ्याे न त हातले बनाउने कुनै सीप नै थियाे।चित्र एउटा घरकाे नक्सा बनाएकाे थिएँ र हस्तकलामा मैले एक जना दाइसँग हारगुहार मागेर काठकाे ढिकी बनाइ मागेकाे थिएँ तर त्याे त्यति आकर्षक थिएन।साथीले दल्सिँङ ढुंगाकाे हेर्दैमा चिटिक्क काे चट्ट घट्ट केराकाे दाम्चा बाेकेर ल्याएर पानीकाे धारा सललल झारेर पक्का प्राक्टिकल गरेर देखाउँदा मैले नै तारिफ गर्नयाेग्य सीप प्रस्तुत गर्दा मेराे त्याे काठकाे ढिकी भनेकाे टुक्रा आफैले कता लुकाउँ झैँ नभएकाे हैन, फल स्वरुप मलाई साँडे दुइ नम्बरले पछि पारे छन्,म हेरेकाे हेरेकै हुनु परेकाे थियाे।
त्यस बेला सम्ममा नयाँ शिक्षा पद्धतिले पाइला टेकि सकेकाेले निम्न माध्यमिक बिधालय कक्षा सातसम्ममै सीमित भयाे।त्याे भन्दा अघि जुनियर हाई स्कूल भनेर कक्षा आठसम्म संचालन थियाे र हाई स्कूलकाे लागी माननीयज्यू लगायत संपूर्ण ग्रामिण जन्ताकाे धेरै काेशिस हुँदा हुँदै स्वीकृति नपाएकाेले हामी अर्कै स्कूल खाेज्न बाध्य भयाैँ र अमिलाे मन बनाउँदै रगनी जस्ताे मायालु गाउँ र साथी हरुलाई छाडनु पर्याे।
…………………………..
पाेखरा-११ रानीपाैवा
३१/२/०७७(८२ओैँ लकडे)

Share

फुचे ज्वाइँको सासुसँग झगडा : ख्याति कमाउँदा कमाउदै स्कूल छाड्नुपर्दाको तीतो सम्झना

–बुजिच शाहकृष्ण सुनुवार
२००९ सालमै बनेकोले स्कूलको संरचना बटुवाका लागी भैपरि आए ओत लाग्ने, बास बस्ने पाटी पौवाको रुपमा थियो २०२४ सालमा मैले भूजी कोलडाँडामा पढाई शुरु गर्दा । ब्यबस्थित स्कूल भवन थिएन । न त पानीको सुबिधा नै थियो। तै पनि इन्डिया र अँग्रेज फौजबाट अवकाश प्राप्त भू पु सैनिकहरुले स्वःस्फूर्त २००९ सालदेखि नै स्वयम्सेवकको रुपमा पढाउन थाल्नु भएको थियो । पछि केहि कारणबश स्कूल बन्द भयो। एकैचोटि ६ बर्षपछि मात्र पुनः निरन्तर संचालनमा आयो। त्यतिबेला तलब प्र अ ले रु ३० र सहायकले रु २० पाउने कुरा सुनाउनुहुन्थ्यो।
स्कूलको नाम श्री रामेश्र्वर प्राइमरी स्कूल भूजी कोलडाँडा थियो। नयाँ शिक्षा पद्धति २०२८ साल प्रारम्भ नभएसम्म प्राइमरी स्कूल(प्राथमिक बिधालय) कक्षा १(५ सम्म, मिडिल स्कूल९निम्न माधमिक बिधालय०कक्षा ६(७ र हाई स्कूल ९माधमिक बिधालय०कक्षा ८(१० सम्म पढाई हुने गर्दथ्यो।
मैले त्यहाँ पढन शुरु गर्दा १(२ कक्षासम्म धुले भुँइमा कालो पाटी खरि लिएर भुँइ तलामा सामुहिक बसेर पढेँ।बल्ल कक्षा ३ बाट माथिल्लो तला बेन्चमा बस्ने सौभाग्य पाएँ।त्यहाँ पनि ह्वाङ्गै एउटै कोठा बेन्च र बिध्यार्थी संख्या अनुसार वरपर राखेर छुट्टाइन्थ्यो।शिक्षक आर्मीको भू पु भएकाले हदै कडा अनुशासन प्रशासनको दायरामा पढ्नु पर्थ्यो।यति सम्म कि पाठ कण्ठस्थ सुनाउन नसके फिटरोल फलामे९स्केल०,छडि खाइ हालिन्थ्यो।कक्षा ४ मा पुगे पछि बल्ल सिसा कलम र कपी, अनि कक्षा ५ तिर फाउन्टेन पेन ९फुल्टिन०समाइयो ।चपल,जुत्ताको त कल्पना गर्नै सकिदैन थियो।
गाउँको स्कूल कक्षा ५ सम्म मात्रै पढाई हुने भएकोले र त्यो भन्दा माथिल्लो तह पढन घर देखि निकै टाढा जिल्लामै जम्मा तीनवटा मात्रै हाई स्कूल९रामेछाप,ठोसे र साँघुटार०थियो।ति स्कूलमा पढन जान सर्ब प्रथम बाटो घाटो खोला नाला जंगल बिभिन्न खतरा मोलेर जानु पर्थ्यो।दोश्रा आजकाल जस्तो निशुस्ल्क पढन पाइदैन थ्यो,फी तिरेर पढनु पर्ने र पैसा धेरै महङ्गो थियो।तेश्रो कुरा,देशमा जहाँनिय राणा शासण भर्खरै समाप्त भएको र स्कूलहरु भर्खरै खुल्न थालेका अवस्थामा शिक्षाको महत्व त्यति थाह थिएन ।त्यसैले कोहि पढन जाने आँट कसैले पनि गर्दैनन् थिए। Read More

Share

कोइँचके पाचा

-जेस्पुच डिल्ली सुनुवार

कोइँच इइँके पाचा माप्लेँःचा
बुः गोः नेल्लि काm दुम्चा
पिपिआन्के गाली राचा
जिलिल बिलेस्पा बिलेचा
लुजे जाम्सि पा जाम्सिचा
मो पातिके इइँके पाचा माप्लेँःचा ।१।
गो बुः नेल्लि गेत्थि बोअ्चा
नोले लिःश्यो बुः नेल्लि गेत्थि किःचा
हेँथेमेँथे शुशि मापाचा
नेल्लिआन भन्दा लुःच दुम्चा
मोपातिके इइँके पाचा माप्लेँःचा ।२।

साइङा इइँके ब्लेअ्से कोःशोनु
पिपिआनकालि हिल्लो पाश्योनु
कोइँच होइँति थियो ने
रानु इइँकेन थियो ने
नोःले खसम राइशोने
मोपातिके इइँपाचा माप्लँेःचा ।३।

कोइँच इइँके नेः गेचा
गे गो बुः नेल्लि गेत्थि बोअ्चा
सान्सारमि इइँके नयाँ ब्लेअ्सि ब्लेअ्चा
आइक्कालि लुःच पाचा
बुः गो चाहिँ गेत्थि बोअ्चा
मो पातिके इइँके पाचा माप्लेँःचा ।४।

गोः बुःकालि लुच पाचाचा माल्श्योछन्
कोइँच्के ब्लेअ्से साम्चा चिअ्शो छन्
कठै एको लोः तुइतु नु
पिपिपुकिमि एको लोः पाँमेनु
मनमि लोः पिअ्बा हुरुरु
मिचिले प्लेक हिब बुरुरु
मोपातिके इइँके पाचा माप्लेँँःचा ।५।

इइँके पाचा प्लोइँशोहाना नेल्लिमि लुचुपाइनिमि
कोइँच्के ब्लेअ्सान साम्निमि
नेल्लिमि मारिम्शो पाइनिमि
कोइँचकालि सन्सारले साम्निमि
कोइँच बुः मेकेला जाम्निमि
मो पातिके इइँके पाचा माप्लेँःचा ।६।

एको नेल्लिमि पढेने
आम्के पाचा तुइतेने
संसारमि ने गेचा मालेने
बुः नेल्लि गेत्थि बोअ्केने
कोइँचके रिती थालेने
आइँ रिती प्लोँःनेने
इइँके थलो मालेने
मोपातिके इइँके पाचा माल्लेँःचा ।७।

इइँके पाचा पाश्या प्लोइँसिबा
केकाइ दिन एकोके फाल ताइँसिबा
कोइँचके थालो थिसिबा
जाम्मैभन्दा गेत्थि दुम्सिबा
मो पातिके इइँके पाचा माप्लेँःचा ।८।

लो मिनु बुः गोः नेल्लि काः दुम्या
इइँके पाचा तुइताया
चण्डीकालि भाकेया
पिपीआनकालि पुजेया
इइँके पाचा थालोया
मोपातिके इँके पाचा माप्लेँःचा ।९।
……………………………………………
यतिबेला कवि साँढे सत्र वर्षको हुनुहुन्थ्यो । २५ वर्ष अगाडि बाम्तीभण्डारको जेहन्दार विद्यार्थी काठमाडौं पसेर पिसिएल पढ्दै हुनुहुन्थ्यो । यसैले २५ वर्ष अगाडिको उहाँको सपना साकार पार्न कोइँच विद्यार्थीको लागि छात्रवृद्धि कोषदेखि लिएर अहिले कोइँच विद्वानहरु लगायतलाई अध्ययन वृत्ति प्रदान गर्न सुनुवार सेवा समाजमा अनुसन्धानकोषको स्थापनामा लागि पर्नुभएको छ ।

Share

मामाकाे कान डढाएकाे सम्झिँदा अझै मन चिउँ हु‍न्छ

-शाहकृष्णसुनुवार

बुबा आमाकाे भनाई अनुसार म छ महिनाकेा हुँदा देखिकाे दायाँ बायाँ दुवै पाखुराकाे भित्रिपट्टिकाे भाग र दुवै घुँडादेखि मुनिकाे अघिल्लाे पाटाेकाे भागमा सँधै एक किसिमकाे मज्जाले चिलाउने र पानी सरा जस्ताे भरिए पछि पीप भरिदै घाउ हुने पालाे पालाे कुनै न कुनै ठाउँमा निस्कि राख्ने कहिले निकाे नहुने राेगले सताइ राख्ने थियाे ।बुबा आमाले गाउँ घरमा मन्साउने फुकाउने तन्त्र मन्त्र जानेबुझे सम्म सबै गराउँदा पनि केहि सीप नलागे पछि थाकेर बस्नु भएकाे थियाे,त्याे बेला गाउँघरमा स्वास्थ्य चाैकी हेल्थपाेष्ट केहि पनि थिएन।त्याे घाउ आखिर मैले एस एल सी दिने बेलासम्म पनि जाति भएन।त्यहि घाउकाे कारण मेराे उपनाम घाउरे बनेकाे थियाे र मेरा वरपर छेउछाउ बस्न धेरै मानिस घिनाउथे र एक किसिमले म छिछि दूर्दूर भएकाे महशुस गर्थेँ ।कुनै कुनै बेला रीस उठ्दा वा चित्त नबुझ्दा ए साले घाउरे भनि हाल्थे।तर एउटै मानिस जसले मलाई तीन बर्षसम्म कहिल्यै आफ्नाे समिप कक्षाकाे एउटै बेन्चमा बस्न बसाउन घिनाएनन् र सेन्टअप परीक्षा नहुन्जेल सम्म प्रत्येक दिन एउटै बेन्चमा बसियाे,वहाँ मेरा अति श्रद्धायाेग्य अबिस्मरणीय घरपति लगायत कक्षा मित्र स्वामी श्री प्रकाश भाैकाजी हुनु हुन्छ।वहाँ ओशाे दर्शनका प्रखर प्रबचन र ब्याख्याकर्ताका साथै एउटा अत्यन्त सफल कलाकारकाे रुपमा पनि परिचित हुनु हुन्छ,वहाँलाई म कहिल्यै भुल्न सक्दिन।

बि.सं.२०२७ सालतिर लेकटार धारापानीकाे कान्छा मामाले याे भान्जालाई म जिरी अस्पतालमा लगेर देखाउँछु भनेर जिरी अस्पताल लानु भयाे।म दश बर्षकाे फुच्चे थिएँ,दिनभरि भदाै महिनाकाे झरि बादल र जुकासँग पाैठे जाेरि खेल्दै हिँड्दा बेला माैका मामाले साेधेका उत्तर बाहेक दाेहाेराे झ्याम्मिएर बाेल्न धक लाग्थ्याे,बल्ल तल्ल साँझ मामाघर पुगियाे।उसकाे भाेलि पल्ट शुक्रबार म हिडन नसक्ने अवस्था र शनिबार जिरी हाट लाग्ने भएकाेले हाटसमेत भेट्ने गरि पर्सिपल्ट मामाले जिरीतिर लानु भयाे।पहिलाे दिन झैँ दिन भरि हिडन पर्ने र उतै कतै बस्नु पर्ने मनकाे त्रासले ठूलाे गुँड लाउँदै थियाे।बिहानै खाना खाएर हिडेकाे लगभग दिउँसाे ११/१२ बजेतिर जिरी पुगियाे।मामाले एकैछिन हाटतिर किनमेल सके पछि मलाई हाटडाँडा मुनि तिर आफ्नाे मितेरी साइनाे जिरेलकाे घरमा लगेर मलाई लगायत उनिहरुलाई संझाइ बुझाइ जिम्मा लाएर छाडि हिडनु भयाे।

भाेलिपल्ट बिहान खाना खाए पछि घरकाे एक जना साथी लगाएर अस्पताल पठाउनु भयाे।त्यहाँ पुग्दा नितान्त बेग्लै नाैलाे गन्धले मलाई पहिलाे ध्यान खिच्याे।त्यसपछि सायद हे.अ.वा डा.ले जाँचेर दुइ हप्तासम्म लगातार दैनिक सुइ लाउने र गाढा बैजनि झाेल दबाइले घाउ सफा गर्ने प्रिस्क्रिप्शन लेखे अनुसार दैनिक सुइ भनेपछि मेराे मनमा डर पैदा भयाे।पछाडि तिघ्रामा सुइ राेप्दा हाेस् हवास उडला झैँ हुन्थ्याे।२/३ दिन पछि बाटाे चिन्याे भनेर एक्लै पठाउन थाले,म बीच बाटाे जंगलतिर पुगे पछि बिछट्टै भयावह स्थिति पैदा हुन्थ्याे र एकै चाेटि सुर्ता,भय,त्रासले गाँज्दथ्याे र दैनिक त्यहि जंगलकेा आस पासमै राेकिएर धाेकाे पुगुन्जेल खूब रुन्थेँ;मुख्य कारणहरु एक;घरकाे आहार बिहारसँग त्यहाँकाे पूर्ण रुपेन मिल्दैन थ्याे,दाेश्रा;नयाँ गाउँठाउँ मानिस रहन सहन वातावरण बाेलि चाली आदि मिल्दैनथ्याे,तेश्राे; काेहि नचिनेकाे मानिसकाे हातबाट दैनिक सुइ त्यै पनि चाकमा!मेराे लागी त्याे बडाे शरम र कष्टकर थियाे।हतपत त्याे बाटाे काेहि मानिस नहिड्ने हुनाले अरुले देख्लान् भन्ने भय त्यति रहन्न थ्याे।कथं कदाचित् काेहि आइ हालेमा हत्त न पत्त सम्हालिएर बस्थेँ वा हिडि हाल्थेँ।

दैनिक लगभग मेराे त्यहि कृया-कलापहरु दाेहाेरिन्थ्याे।एक दिन फर्केर घर नजिकै खुला चाैरमा आउँदै थिएँ,एक जना दाइ चाैरमा घाेप्टाे सुतेर केहि किताब पढदै थियाे।दुवै जनाकाे एकापसमा हेराहेर भए पछि उसले मलाई साेध्याे र बृतान्त बेलि बिस्तार सुनाएँ।उसले मेराे नजरमा राम्ररी देखेछ कि आँखा अलि राताे सुनिए झैँ भएकाे,त्याे पनि बताइ दिएँ।पछि उ आफैले आफ्नाे परिचय बतायाे,उ पनि प्रिती रातापानीकाे तिलक सुनुवार दशाैँ कक्षामा पढ्ने दाइ रहेछन् र उसले मलाई आफ्नै भाषामा बिभिन्न ढाडस दिए पछि अलि साहस जुट्याे।पछि त्याे दाइसँग २/३ पटक भेटघाट भयाे र साेधपुछ गरि राख्नु हुन्थ्याे।म चार कक्षामा पढ्ने कुरा बताइ सकेकाेले वहाँले पढाई सम्बन्धि केहि कुराहरु साेद्धा म फटाफट जवाफ दिँदा छक्क पर्नु हुन्थ्याे(बिशेष अँग्रेजीका मिनिङ्गहरु)अनि भन्नु हुन्थ्याे,भाइ तिमि जसरि नि पढ है दिमाग राम्राे छ।धेरै पछि मैले एस एल सी गरेपछि त्याे दाइकाे बारे साेध खाेज गर्दा हाडनातामा बिग्रेर बिदेश भासिएकाेले छैनन् र आउन नमिल्ने भन्ने थाह पाएँ,धेरै दु:ख लाग्याे!
काेहि बेला त्यहि घरकाे उमेर ९० बर्ष बताउने बाजेले निदि-खुदी बिभिन्न कुरा साेधपूछ गर्नु हुन्थ्याे म बताइ दिन्थेँ र हाम्राे मित्रता बढेकाेले एकदिन खै त तिम्राे हात हेरि दिन्छु भनेर हस्तरेखा हेरि दिनु भयाे र त्याे केहि कुरा मिल्दै गएकाे पाएकाे छु र ति बाजेकाे अनुहार बस्दाकाे आकृती अझै संझन्छु।
पछि काेर्श पूरा गरेर फर्किने बेला भयाे,त्याे दाइ सँग भेट भएन।ति बाजेसँग चरणमा शीर राखि बिदा मागैँ,आशिषका साथ राम्ररी जाउ ल भन्नु भयाे।कुनै दिन मकै बाेक्न साथ लागेर घट्टमा लैजाने र दैनिक मलाइ बिशेष खान पानमा ख्याल गर्ने छेमाकाे त झनै आत्मियता थियाे नै,सबैसँग राम्ररि बिदा लिएँ।

मामा लिन आउनुभयाे, मामाघरमा त्याे सालकाे दशैँमा जानेकाे र सकेकाे ठाउँमा राताे माटाे पाेत्ने, कमेराे छ्याप्ने र मामाकेा मालश्री श्र्लाेक सुन्ने, बढाइका लागि बारुद बनाउने कला सिक्ने माैका, बारुद सुकाएकाे ठाउँमा गाउँले आएर बसेकाे र सुर्ति सल्काउन आगाे मागेकाेले आगाे लगि दिदा झिल्काे बारुदमा परेर एकैचाेटि तर्सिने आवाजमा आगाे र धूवाँकाे मुस्लाे आकाशतिर कुइरि मण्डल लाग्दा धन्न घर माथीकाे खुला ठाउँमा थियाे र केहि भबितब्य भएन तर मामाकाे टाउकाे कानतिर हलुका भेटेकाे थियाे। मामाले आगाे माग्ने मानिससँग रिसाएर यस्ताे आगाे हुनुभएकाे थियाे कि त्याे भर्खरैकाे मुस्लाे सरह त्याे मानिस माथि खनिनुभएकाे थियाे र त्याे मानिस सुर्ति नै नसल्काइ हिडनु परेकाे थियाे। त्याे सबै दृश्य मेराे दिमागमा आज पर्यन्त ताजै छ।
दशैपछि आफ्नाे घर लेकखर्क फर्किने ठुलाे मामाकाे छाेरी दिदीसँग म घर फर्किदा बाटाे हराउँदै निकै साँझ पर्दा लेकखर्क आएर दिदीकाे मै बास बसेँ। उसकाे भाेलिपल्ट म घर पुग्न यति हतारिएकाे थिएँ कि तर कुन कहाँबाट जाने थाहै थिएन। दिदीले माथि डाँडामा ल्याएर तलतिर बाटाे देखाउँदै याे बाटाे यसरि नछाडि जानु भने पछि हुन्छ भनेर बिदा मागेपछि म थाेरै द्विबिधामा पर्दै दाया बायाँ तलमाथि बाटाे नबिराउन निकै चनाखाे बन्दै यति पत्ताताेढ दाैडेँ कि घर आइपुग्न आधा घण्टा समय पनि लागेन हाेला? धेरै समयपछिकाे घरमा फिर्ता हुँदा र सबैसँग पुनर्मिलन हुँदा मेराे खुशी छताछुल्ल पाेखिएकाे अनुभव मैले जति सायदै अरु कसैले गरेनन् हाेला…!!?

७३ओैँलकडे/ ०७७/२/२२

Share

कहाँ चुक्याै‌ हामी ? अंकमा शक्ती हुन्छ ।

-कोइँचबु काःतिच
नेपालीमा “सुनुवार” आफ्नै भाषामा “काेइँच” भनिन्छ भन्नेहरुले खै त सुनुवारकाे पहिचानलाइ १९१० कै मनुवादी मुलुकी एेनसँग दाँजेर पटक पटक दाेहराइरहँदा कुन दुलाेमा लुक्नु हुनेरहेछ । (आफ्नाे असली पहिचान काेइँचलाइ चपरीमुनी गाडेर सरकारी कामकाजी भाषाकै अन्धभक्ता भएर सरकारी कामकाजी भाषामै दिइएकाे “सुनुवार” सरकारी जातीय नामले उपल्लाे दर्जाकाे भनेर जतिसुकै आफुलाइ व्याख्या गरे पनि युट्युवर साेनिका राेकायासम्म आइपुग्दा सुनुवार जातीय नामलाइ अरुले कसरी बुजीरहेका छन् मालुम छ कि छैन महासयहरु !) Read More

Share