Recent Comments

शिब मुखियाको गुरुभेटि “नाअ्सो”

काःतिच
“इ नाअ्सोआ खिँमि ओदेँशो छ । खिँमि खेतिपाति पाचिखेम मुरु आ खिँ पिदार पा गाअ्ने । नेनि माइ शाँ, नाप्खे । (यी यस्तै छ नाअ्सोको घरमा । काम गर्नेबेला अरुको घरघर डुलेर खेती पाती नगर्ने अनि घरको भाँडभकारी खाली हुँदैन त ?)” नाअ्सोमि रिसाउँछिन् । “मार पाइने मिनु नाअ्सोनु ग्याँबे पाप्तिलाइ । इ ओदेँशोन मे । समय फाइँसाउ । शासन व्यवस्था फाइँसाउ । साइङा बुदि नाअ्सो भाग पाथी पुअ्चा नु खेताला गेचा प्लोइँतेमे । (के गर्छस् त ? बिहेँ गर्नेबेला नाअ्सोसँग गरिहालिस् । समय फेरियो । शासन व्यवस्था फेरियो । उहिले हाम्रै किपट मुखिया प्रथामा हुँदा जस्तो नाअ्सो पाथी भाग र खेतला दिने चलन छाडि गए ।)” नाअ्सो आफ्नो यथार्थको कारण प्रष्टाउन खोज्छ । “ख्लिनुमि खिँ प्लेश्शो यो दुई वर्ष दुम्ता । मुलसम खिँ सेल्शो माबाअ्बा । दोपा दुम्बा खिँ सेल्चा माल्ता । ओँदे मुरुआ रुमि चिँ माबाअसिवा । (अरु कुरा थाहा छैन । भुइँचालो गएको दुई वर्ष भयो । अझै घर बनाउन सकिएको छैन । जसरी पनि घर बनाउनु रहेछ । सुन्यौ नि अघि .. ।)” नाअ्सोमि आफ्नै बारीमा बनेको सुन्दर घरको सपना देखिरहेकी छिन् । “देँचा दा देँने शाँ । कोइँच नेल्लि कोइँच देलतेल प्लोइँशा गाअ्तेमे । आम मुल्केम यो प्लोइने थुम्तेमे । देँचा नु पाचा चिँ फ्लाःदाचिम्दा बा चोँ । (भन्न त भन्छस् नि । सर सापट खोज्न पनि कोइँचहरु आफ्नो पुख्र्यौली थलो छाडेर बसाइँ सर्दै छन् । संस्कृति पनि दिनानुदिन छाड्दै परिवर्तन गर्दै गए । भन्नु र गर्नुमा फरक छ ।)” नाअ्सो वर्तमान अवस्थामा गाउँमा सरसापट समेत नपाउने र संस्कार संस्कृति धानी राख्ने जिम्मेवारी नाअ्सोको मात्रै भए जस्तो यथार्थ बक्छन् । वरिष्ठ गायक तथा संगीतकार शिव मुखियाको नाअ्सो अ भेनिसिङ हेरिटेज फिलिमको तीन दिने सुटिङ आज समापन भएको छ । १२ जना क्रु मेम्बर सहित कोइँच गाउँ पुगेका मुखियाले १५ मिनेट लामो कोइँच भाषाको नाअ्सो फिलिममा आदिवासी जनजाति कोइँच सुनुवार भाषा, संस्कृति लोप हुँदै जानुको कारण के हो ? भन्ने गुदी कारणको खोजी गरेका छन् । गीत संगीत क्षेत्रमा आफ्नो फरक पहिचान बनाएका शिव मुखिया भन्छन्,‘अव आवाजले मात्रै पुगेन मानिसहरु हेरेर आफ्नो दुःख सुखको अनुभूति गर्न उन्मुख छन् । मैले अरु भाषाका धेरै फिलिमहरु अध्ययनको क्रममा हेरेँ । मैले अरु भाषाको फिलिम हेरेर उनीहरुको सुख दुःखमा सहभागी हुन्छु वा संवेदनशील हुनसक्छु भने किन मेरो मातृभाषा कोइँचको फिलिम हेरेर कोइँचइतर समिक्षक, बुद्धिजिवी र प्राध्यापकहरु मेरो समुदायको सुख दुःखको भागिदार नहुने ? यसैले मैले मेरो कलेजको फाइनल प्रोजेक्ट मेरो पुर्खाले बोल्दै आएको कोइँच मातृभाषामै बनाउने निर्णय गरेँ । मैले जानेको सकेको क्षेत्रबाट नै कोइँच दाजुभाई दिदीबहिनीहरुलाई साथ सहयोग गर्ने हो । यसैले कलेजमा मेरो गुरुहरुलाई कोइँच मातृभाषा र संस्कृति सुनाउन, हेराउन, र पढाउन गुरुभेटीको रुपमा नाअ्सो बनाएको हुँ ।’

Share

Leave a Reply

Enable Roman to Nepali languages (To type in English, press Ctrl+g OR just Click on the letter)

Subscribe
Archives
Facebook